Аналитика
Европа во 2025 година живееше во климатска реалност што сè потешко може да се нарече исклучок. Речиси целиот континент беше погоден од температури над просекот, морињата околу Европа достигнаа рекордно високи вредности, а пожарите, сушите и топлотните бранови повторно покажаа дека климатските промени веќе силно го менуваат секојдневието, економијата и природните системи.
Според извештајот за состојбата на климата во Европа за 2025 година, објавен од Службата за климатски промени „Коперник“ и изработен од Европскиот центар за среднорочни временски прогнози, Европа останува континентот што најбрзо се загрева на Земјата. Топли услови биле забележани на најмалку 95 проценти од континентот, што ја прави 2025 година уште еден силен доказ за забрзаното влијание на климатските промени.
Последиците не се гледаат само во термометрите. Повисоките температури го забрзале губењето на снегот и мразот, ги засилиле сушите и придонеле за екстремни временски појави низ целиот регион. Во март, снежната покривка во Европа се намалила за речиси 30 проценти, на 1,32 милиони квадратни километри, загуба споредлива со површина што ги опфаќа Франција, Италија, Германија, Швајцарија и Австрија заедно.
Особено загрижувачки биле топлотните бранови. Европа го забележала вториот најсилен топлотен бран досега, додека субарктичките делови на Норвешка, Шведска и Финска во јули биле погодени од најдолгиот и најсилниот топлотен бран во регионот. Температури од околу 30 степени Целзиусови биле измерени дури и во близина на Арктичкиот круг.
Топлото и суво време ја зголемило и опасноста од пожари. Во 2025 година изгореле околу 1.034.550 хектари земјиште, што е најголема површина досега. Пожари биле регистрирани од Арктикот до Медитеранот, а нивниот обем дополнително ја истакнува врската меѓу екстремната топлина, сушата и сè поголемите ризици за луѓето, природата и инфраструктурата.
Климатските промени силно се почувствувале и во водните системи. Околу 70 проценти од европските реки имале подпросечни годишни протоци, додека морињата околу Европа четврта година по ред поставиле нов рекорд на просечна површинска температура. Силни морски топлотни бранови биле забележани во Атлантикот, во близина на Обединетото Кралство, Ирска и Исланд, како и на повеќе места низ Медитеранот.
Од Европскиот центар за среднорочни временски прогнози предупредуваат дека извештајот прикажува јасна и загрижувачка слика. Како што посочуваат оттаму, климатските промени повеќе не се далечна закана, туку сегашност што веќе носи сериозни последици за Европа.
Европската Унија, според извештајот, продолжува со напорите за намалување на емисиите и премин кон чиста енергија. Унијата има цел да стане климатски неутрална до 2050 година, а до 2030 година да ги намали емисиите на стакленички гасови за најмалку 55 проценти. Во 2025 година обновливите извори обезбедиле речиси половина од електричната енергија во Европа, односно 46,4 проценти, додека сончевата енергија достигнала рекордно учество од 12,5 проценти.
Сепак, пораката од извештајот е дека темпото на климатските промени бара уште побрза реакција. Европа веќе плаќа висока цена преку пожари, суши, загуба на снег и мраз, нарушени речни текови и рекордно топли мориња. 2025 година, според овие податоци, не е изолиран екстремен случај, туку предупредување за тоа како може да изгледа иднината доколку адаптацијата и намалувањето на емисиите не се забрзаат.
