Аналитика
Камионџиите од Западен Балкан сè почесто се судираат со правило што не е пишувано за нивната работа. Додека тие превезуваат стока, минуваат граници, чекаат на терминали, одмораат на паркинзи и повторно тргнуваат на пат, нивните денови во Шенген зоната се бројат како класичен престој – исто како да се туристи.
Токму ова е суштината на проблемот поради кој транспортните здруженија од Србија, Македонија, Црна Гора и Босна и Херцеговина најавија ново заедничко писмо до Европската комисија. Од Брисел бараат до 10 август да понуди прифатливо решение за ограничувањата за престој на професионалните возачи во Шенген зоната.
Одлуката беше објавена по заеднички состанок на претставници на деловните здруженија од четирите земји, а ја соопшти претседателот на Меѓународната асоцијација за транспортен бизнис, Неџо Мандиќ.
„Се согласивме дека во овој момент нема да преземеме никакви конкретни активности, но дека од денешниот состанок ќе испратиме писмо до Европската комисија со рок до 10 август за да се најде прифатливо, ако не конечно, тогаш барем привремено решение за нашите возачи и транспортни компании да можат да работат без пречки“, изјави Мандиќ.
Тој нагласи дека транспортерите сакаат да избегнат протести и блокади, бидејќи таквите чекори, како што рече, им штетат на сите. Но, доколку до 10 август не добијат прифатлив одговор од Брисел, претставниците на здруженијата повторно ќе се состанат и ќе разговараат за нови конкретни мерки.
Во центарот на спорот е правилото според кое државјаните на трети земји можат да престојуваат во Шенген зоната најмногу 90 дена во период од 180 дена. Транспортните здруженија тврдат дека ова правило не е прилагодено на природата на работата на професионалните возачи.
Според нивните анализи, на возачите им се потребни околу 130 дена работа во период од 180 дена за непречено извршување на меѓународниот транспорт. Со сегашниот начин на пресметка, тие ризикуваат да го надминат дозволениот престој, иако не патуваат приватно, туку ја извршуваат својата работа.
Мандиќ порача дека транспортерите не можат да прифатат толкување според кое транзитот се изедначува со престој.
„Не можеме на никаков начин да прифатиме дека транзитот значи престој“, рече тој.
Според транспортните здруженија, професионалните возачи не можат да се третираат како туристи. Тие најголем дел од времето го поминуваат во камион, на пат, на гранични премини или на задолжителни паузи за одмор, а не како лица што престојуваат во земјите од Шенген зоната.
Проблемот станал уште поизразен по проширувањето на Шенген зоната кон Хрватска, Романија и Бугарија. Со тоа земјите од регионот практично се најдоа опкружени со држави-членки на Шенген, па професионалните возачи голем дел од своето работно време го поминуваат во таа зона.
За транспортните компании, ова не е само административен проблем, туку ризик што може директно да го наруши работењето. Строгата примена на правилото може да доведе до забрани за влез, правна несигурност за возачите и проблеми во логистичките синџири.
Од индустријата бараат системско решение – или посебен статус за професионалните возачи, или специјални визи и дозволи што ќе им овозможат непречено да ја извршуваат својата работа без ризик да бидат третирани како прекршители на правилата за престој.
Транспортните здруженија во оваа фаза не најавуваат блокади, но јасно порачуваат дека времето за решение истекува. Ако до 10 август нема прифатлив одговор од Европската комисија, ќе следуваат нови разговори и можни мерки за забрзување на решавањето на проблемот.
Пораката од регионот е дека меѓународниот транспорт не може да функционира ако професионалните возачи се третираат како обични патници. За нив, Шенген зоната не е туристичка дестинација, туку работен простор низ кој секојдневно минува стока, економија и снабдување.
Затоа транспортерите бараат Брисел да ја препознае разликата меѓу престој и работа во движење – пред административното правило да се претвори во сериозна економска пречка.
