ПОВЕЌЕ

    АЛБАНИЈА ЗАБРЗУВА, МАКЕДОНИЈА ЗАОСТАНУВА: Што ја турка едната економија напред, а што ја кочи другата?

    Време зa читање: 4 минути

    Албанија има економија вредна 30,54 милијарди долари, наспроти 19,1 милијарда долари во Македонија, покажуваат податоците на Светска банка за 2025 година. Разликата не е само во големината. Додека албанската економија добива импулс од туризмот, градежништвото и приватната потрошувачка, македонската се соочува со послаба продуктивност, притисоци врз конкурентноста и зависност од европските индустриски пазари. За 2026 година Светска банка предвидува раст од 3,4 проценти во Албанија и 3,2 проценти во Македонија, а до 2028 година разликата би можела дополнително да се зголеми.

    Албанија во последните години одржува континуирано високи стапки на економски раст. По зголемувањето на БДП од по 4 проценти во 2023 и 2024 година, Светска банка проценува раст од 3,7 проценти во 2025 година. За 2026 прогнозата е 3,4 проценти, по што се очекува забрзување на 3,6 проценти во 2027 и 3,7 проценти во 2028 година. Македонската економија, според истата методологија на регионалниот извештај, по растот од 3,5 проценти во 2025 година би забавила на 3,2 проценти во 2026 и на по 3 проценти во следните две години.

    Тоа покажува дека Светска банка очекува Албанија да одржи нешто повисока динамика, но не и драматична разлика во тековната година.

    ТУРИЗМОТ И ГРАДЕЖНИШТВОТО ЈА ДВИЖАТ АЛБАНСКАТА ЕКОНОМИЈА

    Во првата половина од 2026 година албанскиот БДП пораснал за 3,7 проценти на годишно ниво, главно благодарение на услугите и градежништвото. Зголемената туристичка активност не носи приходи само за хотелите и рестораните, туку ја поттикнува и побарувачката во транспортот, трговијата и недвижностите. Инвестициите во туристички капацитети и станбени објекти дополнително ја поддржуваат економската активност. Светска банка прогнозира дека инвестициите ќе придонесат со 1,7 процентни поени во албанскиот раст за 2026 година, додека потрошувачката ќе придонесе со уште 2,7 процентни поени.

    Растот на Албанија е придружен и со поповолни јавни финансии. Според Светска банка, јавниот долг се намалува, а за 2026 година се проценува на 48,5 проценти од БДП. Истовремено, странските директни инвестиции се зголемуваат, невработеноста се намалува, а растот на платите ја поддржува потрошувачката. Сепак, ваквиот модел има и слабости: големата концентрација на инвестициите во туризмот и недвижностите ја зголемува зависноста од овие сектори, додека растечките кирии, недостигот од работна сила и слабата диверзификација на извозот можат да го ограничат долгорочниот развој.

    Македонија има поинаква економска структура, но и поинакви проблеми. За разлика од Албанија, чиј извоз е концентриран во услугите, македонската економија е значително повеќе поврзана со европските индустриски синџири. Производството на автомобилски компоненти, металургијата и другите извозни индустрии се потпираат на побарувачката од странските пазари. Кога европската индустрија забавува, негативните последици се пренесуваат и врз македонските компании. Дополнителен проблем е што дел од производството се базира на увезени материјали и компоненти, што ја ограничува домашната додадена вредност и придонесот на извозот во економскиот раст.

    Светска банка предупредува дека македонската економија се соочува со долгорочен проблем на ниска продуктивност. Голем дел од новите работни места се создаваат во дејности со ниски плати и мала додадена вредност, а растот на платите постепено ја намалува конкурентската предност на евтината работна сила. Иселувањето, недостигот од квалификувани кадри и недоволната поврзаност меѓу странските инвеститори и домашните компании дополнително го ограничуваат потенцијалот за побрз раст. Според анализите на банката, без посилни структурни реформи Македонија ризикува долгорочно да остане на стапки на раст недоволни за побрзо приближување кон животниот стандард во Европската Унија.

    Македонскиот раст во 2026 година не е слаб поради отсуство на инвестиции. Напротив, Светска банка прогнозира позитивен придонес од инвестициите од 2,9 процентни поени, поголем од албанскиот. Но, истовремено, нето-извозот се очекува да го намали македонскиот раст за 1,7 процентни поени, наспроти негативен придонес од еден процентен поен во Албанија. Ова покажува дека домашната побарувачка и инвестициите создаваат економска активност, но значителен дел од дополнителната побарувачка се задоволува преку увоз. Дополнителен предизвик се јавните финансии: за 2026 година се прогнозира буџетски дефицит од 4,3 проценти од БДП и јавен и јавно гарантиран долг од околу 60,8 проценти.

    АЛБАНСКИОТ МОДЕЛ НОСИ ПОДОБРИ КРАТКОРОЧНИ ЕКОНОМСКИ РЕЗУЛТАТИ

    Разликата меѓу двете економии затоа не е само во процентот на раст, туку и во неговите извори. Албанија побрзо ги претвора туристичката побарувачка и градежниот циклус во економска активност, додека Македонија има поголема индустриска и извозна база, но се соочува со потешкотии во зголемувањето на продуктивноста и домашната додадена вредност. Албанскиот модел носи подобри краткорочни резултати, но и ризици од преголема зависност од туризмот и недвижностите. За Македонија, клучното прашање е како инвестициите и индустриското производство да се претворат во посилни домашни компании, повисока продуктивност и подобро платени работни места. Токму тука се наоѓа главниот предизвик за забрзување на економскиот раст во следните години.

    19,505Следи нè на facebookЛајк

    слично