Аналитика
Администрацијата на Доналд Трамп во четвртокот го засили притискот врз европските сојузници да ослободат дизел од националните резерви за итни случаи. Белата куќа тврди дека дополнителниот дизел од Европа би ги зголемил глобалните залихи и потенцијално би помогнал да се спречи натамошниот раст на цените.
Според податоците на AAA, просечната цена на дизелот во САД пораснала за 70% од почетокот на војната со Иран, достигнувајќи 6,38 долари за галон во четвртокот.
На помалку од пет недели пред меѓуизборите во САД, републиканците бараат секаков начин за намалување на домашните цени на горивото.
„Нашите европски партнери треба да ја забрзаат испораката според постоечките обврски и веднаш да обезбедат дополнителни залихи за да се справат со тековните пореметувања“ на енергетските пазари, изјави во четвртокот на платформата X министерот за финансии Скот Бесент. „Американските земјоделци, возачи на камиони и бизниси не смеат да го носат товарот на глобалниот недостиг на дизел.“
Кратко по објавата на Бесент, Трамп им изјави на новинарите дека „можеби“ ќе побараат од Европа да ослободи дел од своите резерви за итни случаи.
Претходно оваа недела, американскиот министер за енергетика Крис Рајт изрази уверување дека Европа ќе се согласи да ги искористи своите резерви. „Ќе слушнете соопштенија од нашите пријатели во Европа за нови залихи на дизел што ќе пристигнат на пазарот и значително ќе ги намалат цените на дизелот“, им рече Рајт на новинарите во средата, на настан со Трамп во Овалната соба.
Сепак, до четвртокот навечер, тие најави не се реализираа.
Американскиот трговски претставник Џејмисон Грир изјави дека го покренал прашањето за дизелот на состанокот на министрите за трговија на Г20 во Милвоки оваа недела. Но, тој не навести дека Вашингтон добил какви било цврсти ветувања во врска со резервите за итни случаи. „Би сакале да имаме заеднички одговор“ на глобалниот недостиг на дизел, изјави тој за „Блумберг њуз“ во четвртокот.
Во Милвоки беа присутни и министри за трговија од Кина, Индија, Обединетото Кралство и други земји погодени од ограничените глобални залихи на дизел.
Сепак, досегашната порака од Европа во врска со резервите на дизел е неодредена.
ЕУ е „во многу близок контакт со нашите земји-членки во врска со ова тековно прашање“, изјави Ана-Каиса Итконен, портпаролка на Европската комисија за енергетика, пред новинарите на брифинг во Брисел. „Исто така, одржуваме контакти на високо ниво со американската администрација“, рече таа.
Поголемиот дел од европските резерви на дизел за итни случаи се складирани во Германија и Франција. И американските и европските рафинерии за нафта со месеци работат со речиси полн капацитет, произведувајќи што е можно повеќе дизел гориво.
Иако војната во Иран е одговорна за најголемиот дел од поскапувањето на суровата нафта и безоловниот бензин ширум светот, цената на дизелот расте побрзо од цените на овие два енергенса уште од јули, иако поради поинаква причина.
Русија традиционално беше голем извозник на дизел, но тоа запре ова лето откако украинските напади со беспилотни летала уништија руски рафинерии.
На 8 јули, Русија го забрани извозот на дизел за да го зачува домашното снабдување. Во средата, Кремљ ја продолжи таа забрана до крајот на октомври.
„Имаме недостиг на дизел бидејќи го изгубивме извозот на дизел од Русија“, рече Рајт во Белата куќа. „Го изгубивме дизелот, односно дел од извозот на дизел од Блискиот Исток, иако сега го обновуваме тој извоз. Исто така, го изгубивме и извозот на дизел од Кина.“
„Тоа се многу прекини“, рече тој.
Сепак, прашањето дали Европа ќе посегне по своите резерви на дизел за итни случаи за да го зголеми глобалното снабдување е усложнето од фактот што администрацијата на Трамп активно размислува за потег што е всушност спротивен на она што таа бара од Европа да го направи.
Во средата, претседателот размислуваше гласно за воведување забрана за извоз на американски дизел. „Размислувам за тоа“, им рече Трамп на новинарите во Овалната соба. „Често разговарам за тоа со Крис и Даг“, рече тој, мислејќи на Рајт и на министерот за внатрешни работи Даг Бургум. „Тие некако сметаат… дека тоа ќе помогне во однос на дизелот, но може да ја зголеми цената на други работи“, рече тој.
Забраната за извоз на американски дизел особено тешко би ги погодила европските земји. Тоа исто така би се случило во момент кога просечните цени на безоловниот бензин во САД остануваат речиси 50% повисоки отколку што беа на 28 февруари – денот кога САД и Израел го нападнаа Иран.
(Фото: Tony Webster – Diesel Gas Pump, CC BY 2.0)
