Аналитика
Светот можеби влегува во уште една климатска година за паметење, но не по добро. Над Тихиот Океан се развива исклучително силен Ел Нињо, кој според британската Метеоролошка служба може да биде најмоќниот забележан во современите мерења. Во комбинација со веќе затоплената планета, овој природен феномен носи ризик од уште повисоки температури, суши, поплави, пожари и нови удари врз производството и цените на храната.
Прогнозите покажуваат дека температурата на површината на морето во клучниот дел од тропскиот Пацифик до крајот на годинава би можела да биде за повеќе од три Целзиусови степени над просекот. Во делови од океанот, на околу 100 метри длабочина, веќе се измерени температури и до осум степени над нормалата. Токму тој огромен резервоар на топлина може дополнително да го засили Ел Нињо во следните месеци.
Научниците се внимателни кога треба директно да го поврзат Ел Нињо со климатските промени. Светската метеоролошка организација посочува дека засега нема јасен доказ дека глобалното затоплување ги прави овие настани почести или посилни. Но, една работа е неспорна – Ел Нињо денес дејствува врз планета која е значително потопла отколку пред еден век. Тоа значи дека неговите последици можат да бидат многу поостри.
Ризиците веќе се гледаат. Монсунските дождови во делови од Јужна Азија се под просекот, додека Австралија и северните делови од Јужна Америка се соочуваат со поголема опасност од суши и пожари. Во Перу, Еквадор и јужниот дел од САД, пак, Ел Нињо може да донесе повеќе врнежи и поплави. Европа е подалеку од центарот на феноменот, но и таму може да се почувствуваат последиците преку повлажни и побурни периоди во текот на есента и зимата.
Климатскиот ризик многу брзо може да стане и економски. Ел Нињо во минатото влијаел врз приносите на кафе, ориз, какао и други земјоделски производи, што потоа се пренесувало врз светските цени на храната. Послабите жетви, проблемите во транспортот и нарушените синџири на снабдување можат да создадат нов инфлациски притисок и загуби што на глобално ниво се мерат во стотици милијарди долари.
Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации веќе предупреди дека силниот Ел Нињо може дополнително да ја влоши состојбата во земјите каде десетици милиони луѓе се соочуваат со акутна несигурност во снабдувањето со храна.
Најголемото предупредување, сепак, се однесува на следната година. Ел Нињо ослободува големо количество топлина од океаните во атмосферата, а неговото влијание врз глобалната температура често е најсилно во годината по неговиот зимски врв. Затоа британската Метеоролошка служба проценува дека е „многу веројатно“ 2027 година да стане најтоплата година откако постојат мерења и да го надмине досегашниот рекорд од 2024 година.
Ако прогнозите се остварат, Ел Нињо нема да биде само приказна за необично топол Пацифик. Тој може да стане уште еден тест за тоа колку светската економија, земјоделството и инфраструктурата се подготвени за климатските екстреми на сè потопла планета.
