Аналитика
Златото повторно станува местото каде што големите пари бараат сигурност. По драматичните пресврти во првата половина од годината, благородниот метал во август повторно силно поскапува, а зад растот веќе не стојат само стравот од геополитички конфликти и неизвесноста на финансиските пазари. Купуваат инвестициски фондови, купуваат централни банки, а сè поголема улога има и сомнежот во тоа што ќе се случува со доларот, каматите и огромниот американски долг.
На 25 август спот-цената на златото се движи околу 4.625 долари за унца, откако во текот на денот достигна повеќемесечен максимум. Иако следуваше благо повлекување поради прибирање профити и зајакнување на доларот, златото во август е во плус околу 15 проценти и, доколку го задржи растот, се движи кон најдобриот месец во повеќе од две децении. Од јунското дно од околу 3.942 долари, цената веќе има направено огромен пресврт.
Но, можеби уште повпечатлив податок од самата цена е количината пари што повторно се слева во златото. Само во последната недела златните ETF-фондови привлекле 46,7 тони злато, вредни околу 6,4 милијарди долари. Тоа е најсилниот неделен прилив во последните десет месеци и сигнал дека големите инвеститори повторно ја засилуваат изложеноста кон благородниот метал.
Причините се повеќе. Новите геополитички тензии дополнително ја зголемуваат потребата за безбедни средства, но златото доби силен поттик и од движењата на американските финансиски пазари. Одлуките на американското Министерство за финансии поврзани со поддршката на ликвидноста кај долгорочните државни обврзници ги притиснаа приносите и доларот, што традиционално му оди во прилог на златото. Во исто време, инвеститорите внимателно ги следат инфлацијата и сигналите од Федералните резерви за идното движење на каматните стапки.
Зад краткорочните пазарни движења, сепак, се крие уште поголема приказна – централните банки продолжуваат да трупаат злато.
Во вториот квартал тие купиле нето 289 тони, што е 62 проценти повеќе од истиот период минатата година и дури петпати повеќе од ревидираните 57 тони во првиот квартал. Тоа е рекордно висока побарувачка за еден втор квартал. Меѓу најактивните купувачи повторно се Полска и Кина, а World Gold Council оценува дека диверзификацијата на девизните резерви и геополитичката неизвесност продолжуваат да ја одржуваат желбата на централните банки за злато.
Вкупната глобална побарувачка за злато во првата половина од годинава достигнала 2.522 тони, што е раст од два проценти. Но, многу повпечатлива е нејзината вредност – рекордни 380 милијарди долари. Просечната цена во вториот квартал изнесувала 4.506 долари за унца и била 37 проценти повисока отколку една година претходно.
Високата цена веќе го менува и однесувањето на обичните потрошувачи. Побарувачката за златен накит во вториот квартал паднала за 17 проценти, на 278 тони, бидејќи сè помалку купувачи можат да си дозволат исти количини. Сепак, во пари е потрошено повеќе – околу 40 милијарди долари само во кварталот, а во целото прво полугодие вредноста на побарувачката за накит достигнала 86 милијарди долари.
Интересно е што нов извор на побарувачка доаѓа и од технологијата. Во вториот квартал технолошкиот сектор искористил околу 80 тони злато, при што растечката побарувачка поврзана со вештачката интелигенција помогнала да се надомести слабоста кај класичната потрошувачка електроника.
Сликата затоа е необична: накитот слабее, но инвеститорите се враќаат; цената е историски висока, но централните банки не престануваат да купуваат; рудниците произведуваат повеќе, но побарувачката и понатаму останува силна.
И токму тоа го прави златото една од најинтересните финансиски приказни во 2026 година. По рекордите на почетокот на годината и големиот пад што следуваше, металот повторно се приближува кон психолошката граница од 5.000 долари за унца.
Прашањето сега повеќе не е само дали златото е скапо. Прашањето е зошто, и покрај таквата цена, толку многу инвеститори и централни банки сè уште сакаат да го имаат.
