Аналитика
Според предвидувањата на Меѓународниот монетарен фонд, десет европски економии ќе растат повеќе од двојно побрзо од еврозоната во следните пет години.
Во извештајот на ММФ за светската економија за 2026 година, се предвидува раст на еврозоната од само 1,2% годишно во просек од 2027 до 2031 година, што е попречено од високиот јавен долг, стареењето на населението и слабата продуктивност.
Во истиот период, се очекува група помали економии што се протегаат од Балканот до Медитеранот да растат помеѓу приближно 2,9% и 4% годишно, врз основа на податоците на ММФ.
Некои од овие европски економии би можеле да растат со двојно побрзо темпо од еврозоната или пошироко, бидејќи почнуваат од пониска основа и сè уште ги стигнуваат побогатите членки на Европската Унија, според извештаите на ММФ за поединечните земји.
Подолу се наведени 10-те економии, рангирани од десетто до прво место, врз основа на проекциите на ММФ за просечен годишен раст од 2027 до 2031 година.
10. Босна и Херцеговина – Се очекува Босна и Херцеговина да расте со просечна стапка од близу 2,9% годишно од 2027 до 2031 година, што е најбавното темпо меѓу 10-те економии, но сепак далеку над еврозоната.
ММФ соопшти дека растот се задржал на 2,4% во 2025 година, дури и кога политичката неизвесност влијаела врз трошењето на почетокот на годината. Во извештајот на мисијата објавен во јуни 2026 година се споменува дека растот би можел дополнително да забави во 2026 година поради повисоките трошоци за енергија поврзани со војната на Блискиот Исток, пред да се опорави кон 3% до 2027 година.
ММФ објави дека реформите во рамките на Планот за раст на Европската унија би можеле да донесат близу 1 милијарда евра финансирање до 2027 година. Исто така, се вели дека политичките поделби и фискалното лизгање пред изборите во 2026 година остануваат најголемите ризици за изгледите.
9. Црна Гора – Се предвидува дека Црна Гора ќе расте со просек од околу 3% годишно до 2031 година. Економијата се прошири за близу 9% годишно помеѓу 2021 и 2023 година, потпомогната од закрепнувањето на туризмот и приливот на релативно богати мигранти од Русија и Украина, спомена ММФ во извештајот од ноември 2025 година.
Растот оттогаш се забави на околу 3,2%, темпо што ММФ очекува да продолжи на среден рок. ММФ изјави дека дефицитот на тековната сметка би можел да се прошири на околу 18% од економското производство во 2025 година, а посочи и скок од 128% на цените на недвижностите од 2020 година како ризик што треба внимателно да се следи.
Црна Гора има за цел да се приклучи на Европската Унија, а на крајот и на еврото, до 2028 година. ММФ изјави дека земјата треба да се диверзифицира надвор од туризмот и потрошувачката за да привлече повеќе странски инвестиции.
8. Кипар – Се очекува Кипар да расте со просек од околу 3% годишно од 2027 до 2031 година. Островот забележа една од највисоките стапки на раст во еврозоната во 2025 година, поттикната од силниот туризам, стабилната приватна потрошувачка и растечкиот сектор за информатичка технологија, според прегледот на ММФ од јуни 2026 година.
Се очекува растот да забави на околу 2,5% во 2026 година, бидејќи повисоките цени на енергијата поврзани со конфликтот на Блискиот Исток влијаат врз приходите. Кипар, исто така, нагло го намали својот јавен долг, од повеќе од 110% од економското производство во 2014 година на под 60% во 2025 година, што е еден од најголемите падови забележани насекаде во Европа.
Голем даночен ремонт стапи на сила во јануари 2026 година. ММФ соопшти дека продолжениот регионален конфликт останува главен ризик за туризмот и трошоците за енергија во иднина.
7. Северна Македонија – Се предвидува дека економијата на Северна Македонија ќе расте со просечна стапка од близу 3% годишно до 2031 година. Растот се зголеми на 3,5% во 2025 година, над она што ММФ го смета за долгорочен потенцијал на земјата, поддржан од изградбата на проектот за автопатот Коридор 8/10d и стабилната потрошувачка.
Извештајот на ММФ од јуни 2026 година предвидува дека растот ќе забави на околу 3,1% во 2026 година, бидејќи се задржаа повисоките глобални цени на енергијата, пред да се стабилизираат близу 3% на среден рок. ММФ соопшти дека емиграцијата останува најголемото долгорочно оптоварување на растот, бидејќи го намалува населението на работоспособна возраст.
Исто така, се вели дека растот на платите го надминал зголемувањето на продуктивноста, што може да му наштети на конкурентноста. ММФ го поздрави напредокот во рамките на Програмата за реформи и раст на Европската унија, но повика на побрза акција за намалување на буџетскиот дефицит и јавниот долг од околу 60% од економското производство.
6. Албанија – Се предвидува дека Албанија ќе расте со просек од околу 3,2% годишно од 2027 до 2031 година. ММФ ја опиша Албанија во декември 2025 година како една од најбрзорастечките економии во Европа, со раст од 3,5% во 2025 година и 3,6% што се очекува во 2026 година, предводен од потрошувачката на домаќинствата и стабилната побарувачка за туризам. ММФ изјави дека директниот ефект од американските царини врз Албанија досега е мал. Сепак, приходот по лице во Албанија останува на околу една третина од просекот на Европската Унија, а земјата има за цел да се приклучи на ЕУ до 2030 година.
ММФ изјави дека намалувањето на населението во работоспособна возраст е главниот долгорочен ризик за растот, заедно со зголемената изложеност на кредитирање за недвижности што ќе бара поблизок надзор во наредните години.
5. Молдавија – Се предвидува дека Молдавија ќе расте со просек од околу 3,5% годишно од 2027 до 2031 година, што е зголемување од побавен период во блиска иднина. ММФ соопшти дека растот достигнал 2,7% во 2025 година и се предвидува да се намали на 2,3% во 2026 година, поддржан од силна жетва, стабилна домашна побарувачка и значително финансирање од Европската Унија.
Молдавија доби статус на кандидат за ЕУ во 2022 година и ги отвори преговорите за членство во 2024 година, а дознаките еднакви на приближно една десетина од економското производство продолжуваат да ја поддржуваат потрошувачката на домаќинствата. Во извештајот на ММФ од февруари 2026 година се вели дека војната во соседна Украина и секое одложување или злоупотреба на финансирањето од Планот за раст на ЕУ се најголемите ризици за перспективите.
Според сценариото за негативна перспектива поврзано со продолжена војна, ММФ изјави дека растот би можел да се забави на близу 1%. Се очекува буџетскиот дефицит на Молдавија да се зголеми на 4,8% од економското производство во 2026 година за да се платат повисоки јавни инвестиции.
4. Србија – Се предвидува дека Србија ќе расте со просечна стапка од близу 3,5% годишно до 2031 година, при што растот ќе се забрза кон 4% до 2027 година, бидејќи јавните инвестиции поврзани со Експо 2027 продолжуваат, соопшти ММФ во својот извештај од јуни 2026 година.
Белград треба да биде домаќин на Светскиот саем следната година, а ММФ изјави дека поврзаниот бум во градежништвото, заедно со проширувањето на извозот на производството и инвестициите поддржани од Кина во рударството на бакар, се голем дел од неодамнешниот раст. Србија го доби својот прв кредитен рејтинг со инвестициски степен во 2024 година.
ММФ изјави дека санкциите врз државната нафтена компанија НИС додадоа неизвесност околу снабдувањето со енергија и посочи на политичките тензии пред изборите планирани за 2027 година како дополнителен ризик. ММФ очекува владата да почне да ги намалува трошоците откако ќе заврши инвестицискиот циклус поврзан со Експото.
3. Украина – Се очекува економијата на Украина да расте со околу 3,8% годишно во просек од 2027 до 2031 година, според проекциите на ММФ, со врв на раст од 4,2% во 2028 година. Таа прогноза претпоставува дека војната со Русија ќе заврши и дека ќе започне реконструкцијата.
Светската банка ги процени потребите за обнова на Украина на близу 600 милијарди долари. Во февруари 2026 година, ММФ одобри нова четиригодишна програма за заем во вредност од 8,1 милијарди долари за поддршка на украинската економија, дел од поширок меѓународен пакет за поддршка во вредност од повеќе од 136 милијарди долари до 2029 година.
Краткорочниот раст останува далеку послаб, при што ММФ проектира раст од само 1% до 1,6% во 2026 година, додека борбите продолжуваат. ММФ ги нарече перспективите исклучително неизвесни со оглед на војната и рече дека програмата е наменета и за поддршка на напорите на Украина за борба против корупцијата и движење кон членство во Европската Унија.
2. Косово – Се предвидува дека Косово ќе расте со просечна стапка од близу 4% годишно до 2031 година, што го става веднаш зад Малта меѓу најбрзорастечките економии во Европа. ММФ соопшти дека растот се забавил на 3,6% во 2025 година, во споредба со 4,6% претходната година, по едногодишната политичка блокада што го ослабна извозот и приватната потрошувачка.
Се предвидува растот дополнително да се намали на 3,3% во 2026 година пред да се опорави кон својот долгорочен потенцијал. Парите испратени дома од големата дијаспора на Косово во Германија и Швајцарија, заедно со јавните инвестиции и младата работна сила, продолжуваат да ја поддржуваат економијата, објави ММФ.
ММФ, исто така, рече дека побрзата акција врз основа на Новиот план за раст на Европската унија би можела да даде дополнителен поттик за растот и работните места. Политичката несигурност и економските ефекти од војната на Блискиот Исток остануваат главните идентификувани ризици.
1. Малта – Малта е на врвот на листата, со очекувано просечно зголемување на растот од близу 4% годишно од 2027 до 2031 година. ММФ во извештајот од февруари 2026 година изјави дека економијата на Малта пораснала за речиси 7% годишно во просек во текот на изминатата деценија, поттикната од туризмот, онлајн игрите и професионалните услуги, заедно со големиот прилив на странски работници.
Растот се забави на 3,9% во 2025 година и се очекува да се стабилизира близу до она што ММФ го смета за потенцијална стапка на земјата од околу 4%. ММФ изјави дека моделот сега ја оптоварува инфраструктурата и јавните услуги, а невработеноста е близу до рекордно ниски нивоа.
Се вели дека идниот раст ќе зависи од поместувањето кон поголема продуктивност, а не кон растечка работна сила, план што владата го изложи во долгорочна стратегија наречена Визија 2050. Јавниот долг изнесуваше околу 47% од економското производство, а ММФ изјави дека е потребна континуирана фискална консолидација за да се заштитат од идни шокови.
(Фото: Малта, Bengt Nyman, CC BY 3.0)
