Аналитика
Трговската граница меѓу САД и Канада повторно се претвора во линија на судир. Американскиот претседател Доналд Трамп воведува царини од 50 отсто за широк круг канадски производи, со што ризикува дополнително да ги наруши односите со еден од најголемите економски партнери на Вашингтон.
Новите давачки ќе опфатат увоз вреден речиси 20 милијарди долари и треба да почнат да се применуваат за 30 дена. Американската администрација го оправдува потегот со тврдењето дека Канада ги дискриминира американските автомобили, алкохолни пијалаци и млечни производи.
Трамп првпат посегна по членот 338 од Законот за царини од 1930 година, кој му овозможува на претседателот да воведе давачки до 50 отсто кога ќе оцени дека друга држава нееднакво ги третира американските производи. Примената на речиси еден век старата одредба може да отвори нов пат за идни царински притисоци врз други трговски партнери, доколку го помине очекуваниот правен тест.
Од новите царини се изземени дел од стратешки важните производи, меѓу кои енергенсите, критичните минерали, рибата и поташата. Сепак, за опфатените стоки нема да важат поволностите од северноамериканскиот трговски договор, што ја прави мерката значително построга од претходните американски царини.
Канадскиот премиер Марк Карни порача дека неговата земја останува посветена на слободната и фер трговија, но дека ќе ги преземе сите потребни мерки за да ги заштити работниците, земјоделците, компаниите и семејствата.
Поостар беше премиерот на Онтарио, Даг Форд, кој побара Канада да одговори „царина за царина и долар за долар“. Евентуалните контрамерки би можеле брзо да ја претворат новата одлука на Вашингтон во целосна трговска пресметка.
Иако новите давачки ќе погодат само околу пет отсто од канадскиот извоз во САД, нивното политичко значење е многу поголемо. Двете земји имаат длабоко поврзани синџири на производство, па повисоките царини можат да ги зголемат трошоците и за американските компании и потрошувачи.
Трамп ги претвори царините во една од главните алатки на својата економска политика, но неговите можности беа ограничени откако Врховниот суд во февруари го оспори користењето на вонредните економски овластувања за воведување општи глобални давачки. Новото повикување на законот од 1930 година покажува дека Белата куќа бара други правни механизми за продолжување на царинската офанзива.
Вашингтон тврди дека Канада е меѓу ретките држави што избрале да возвратат на американските царини наместо да преговараат. Отава, пак, смета дека новите мерки ја нарушуваат слободната трговија и ќе ги зголемат трошоците од двете страни на границата.
Рокот од 30 дена остава простор за договор, но и за подготовка на канадски контрамерки. Доколку не биде постигнат компромис, најблиските соседи и сојузници повторно ќе влезат во трговска војна во која сметката на крајот би можеле да ја платат компаниите и потрошувачите во двете земји.
