Аналитика
Меѓународните енергетски пазари повторно се во фокусот на геополитиката, откако американскиот нафтен гигант „Шеврон“ и приватниот инвестициски фонд „Квантум Капитал Груп“ влегоа во трката за купување на странските средства на руската компанија „Лукоил“, кои се под строги американски санкции. Станува збор за зделка што би можела да ја редефинира сопственоста над стратешки енергетски капацитети во Европа, Азија и на Блискиот Исток.
Понудата, која ја предводи „Квантум“ во партнерство со својата портфолио-компанија „Артемис Енерџи“ со седиште во Лондон, е насочена кон целото неруско портфолио на „Лукоил“. Тоа вклучува производство на нафта и гас, рафинерии и повеќе од 2.000 бензински пумпи распоредени низ неколку континенти. Вредноста на средствата се проценува на околу 22 милијарди долари, иако точната цена на понудата засега не е објавена.
Според извори запознаени со процесот, доколку договорот биде реализиран, „Шеврон“ и „Квантум“ ќе ги поделат средствата меѓу себе и ќе се обврзат на долгорочно сопствеништво и управување. Токму ова ветување се смета за клучно во обидот да се добие поддршка од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп, која инсистира стратешките енергетски ресурси да завршат во рацете на американски сопственици, без краткорочни шпекулативни препродажби.
Интересот за меѓународните средства на „Лукоил“ не е ограничен само на овој конзорциум. Во трката се вклучија и американската инвестициска компанија „Карлајл“, како и суверениот фонд за богатство на Абу Даби, Интернешнл Холдинг Компани. Претходно, швајцарскиот трговец со енергија „Гунвор“ се повлече од процесот, откако Вашингтон јавно ја означи компанијата како „марионета на Кремљ“ и најави дека ќе ја блокира трансакцијата.
Санкциите против „Лукоил“ беа значително заострени на крајот на октомври 2025 година, кога САД ги ставија и „Лукоил“ и „Роснефт“ на црната листа со цел да извршат дополнителен притисок врз Русија поради војната во Украина. Компаниите што соработуваат со овие руски енергетски гиганти ризикуваат секундарни санкции, кои можат да ги отсечат од американскиот финансиски и логистички систем.
Сепак, на 4 декември американската влада делумно ги суспендираше санкциите против „Лукоил“ за да им овозможи на бензинските пумпи надвор од Русија да продолжат со работа. Ова ослободување важи до 29 април, а неколку дена подоцна, на 10 декември, странските инвеститори добија зелено светло да преговараат за купување на странските средства на „Лукоил“ без ризик од американска одмазда. Министерството за финансии на САД дополнително им даде рок на потенцијалните купувачи да преговараат до 17 јануари, при што секој конечен договор ќе мора да добие регулаторно одобрение, оставајќи му на претседателот Трамп фактичко право на вето.
„Шеврон“, кој претходно разгледуваше самостојна понуда за дел од активите, наводно е особено заинтересиран за петпроцентниот удел на „Лукоил“ во нафтеното поле Тенгиз во Казахстан, кое веќе делумно е во американска сопственост и управување. Од компанијата официјално порачаа дека имаат диверзифицирано портфолио и постојано ги проценуваат потенцијалните можности, но дека не коментираат изјави од трети страни или тековни комерцијални разговори.
Високи претставници на американската администрација неофицијално го поздравиле предлогот на конзорциумот „Квантум–Шеврон“, оценувајќи дека токму ваков тип на договор одговара на стратешките интереси на САД. Според нив, целта е средствата трајно да преминат под американска контрола, со што би се намалило руското влијание врз глобалниот енергетски пазар, без ризик од прикриено враќање на активите под контрола на Кремљ.
(Фото: Vasyatka1, CC BY-SA 4.0)
