Аналитика
Досега вештачката интелигенција се обидуваше да пишува текстови, да создава гласови и да произведува цели песни. Сега музичката индустрија почнува да го поставува потешкото прашање – дали песна создадена од машина треба да се натпреварува на иста топ-листа со песна создадена и изведена од човек?
Австралија го даде својот одговор. Австралиската асоцијација на музичката индустрија – ARIA воведува правила според кои песните што се целосно или претежно создадени од вештачка интелигенција нема да можат да влезат на официјалните музички листи. За да биде прифатена, песната мора да биде „во голема мера создадена од човек“, а човечки треба да бидат клучните креативни елементи – пишувањето, водечкиот вокал и основната инструментална изведба. Истите принципи ќе важат и за наградите ARIA.
Тоа, сепак, не значи целосна забрана за користење ВИ во музиката. Технологијата може да остане помошник – при мастеринг, обработка на звукот и други делови од продукцијата. Границата се повлекува таму каде што машината ја презема главната креативна улога. Дополнително, користените алатки за ВИ треба да бидат законски и овластени, а употребата на генеративна технологија треба да биде соодветно пријавена.
Поводот за ваквата реакција е песна што покажа колку брзо ВИ може да влезе во мејнстримот. Преработката на хитот на Мадона „Like a Prayer“ од австралискиот диџеј Џош Фаваз собра повеќе од 48 милиони преслушувања на Spotify и стана голем радио-хит. На најновата листа на ARIA од 24 август песната е број еден меѓу австралиските денс-синглови, откако помина 16 недели на листата. Дури подоцна беше откриена и дополнета информацијата дека во продукцијата биле користени генеративни ВИ-вокали и тапани.
Токму ваквите случаи ја отворија дилемата: ако алгоритам може за неколку минути да произведе вокал, инструменти и аранжман, дали неговиот производ треба да добива исти позиции, награди и медиумско внимание како музиката зад која стојат години работа на автори, музичари и продуценти?
Австралија не е сама.
Во Шведска уште на почетокот на годинава беше дисквалификувана песната „Jag vet, du är inte min“, иако стана најголем шведски хит на Spotify со околу пет милиони преслушувања. Причината беше што песната во најголем дел била создадена со ВИ, а зад „изведувачот“ немало вистински артист во класична смисла. Песната можеше да биде слушана, но не и да се појави на официјалната шведска топ-листа.
А она што сега се случува во Австралија и Шведска може брзо да стане правило на многу поголем дел од светот.
Меѓународната федерација на фонографската индустрија – IFPI на 30 јули воведе глобални принципи според кои песна создадена со ВИ може да влезе на официјална листа само ако употребената технологија е законска, делото е суштински создадено од човек и нема сомнежи дека стримовите или позицијата на листата биле манипулирани.
Овие правила веќе се применуваат на официјални листи во голем број пазари во Латинска Америка, Блискиот Исток, Африка и Југоисточна Азија. Меѓу нив се Аргентина, Бразил, Чиле, Колумбија, Мексико, Перу, Уругвај и Јужноафриканската Република, како и Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Египет, Мароко, Виетнам, Филипини, Тајланд, Индонезија, Сингапур и Малезија. IFPI работи на проширување на моделот на уште повеќе од 20 официјални системи на музички листи, меѓу кои е и Јужна Кореја.
Важно е да се направи разлика – ова не се државни закони со кои се забранува ВИ-музиката. Песните и понатаму може да постојат на интернет и на стриминг-платформите. Станува збор за правила на музичката индустрија со кои се одредува дали тие ќе можат официјално да се натпреваруваат со човечки создадената музика.
Слична граница одамна имаат и најголемите американски музички награди. На Греми наградите само човечки автори и изведувачи можат да бидат номинирани и наградени. Песна што содржи ВИ-елементи може да учествува, но мора да има значаен човечки креативен придонес во категоријата за која се натпреварува.
А причината за брзањето на музичката индустрија најдобро ја покажуваат бројките од стриминг-сервисите.
Deezer во јули објави дека во најсилните денови повеќе од половина од сите нови песни што пристигнуваат на платформата веќе се целосно создадени од ВИ. Станува збор за околу 90.000 нови ВИ-песни дневно. Иако тие засега создаваат само еден до три проценти од вкупните слушања, Deezer проценува дека дури до 85 проценти од стримовите на целосно ВИ-генерираните песни во 2025 година биле поврзани со измама и вештачко зголемување на слушаноста. Платформата веќе ги исклучува ваквите песни од алгоритамските препораки и ги означува како создадени со ВИ.
Во меѓувреме и австралиската влада оди кон построга заштита на креативците. Премиерот Ентони Албанезе во јули порача дека писателите, музичарите, уметниците и новинарите мора да ја задржат контролата врз своите дела и дека компаниите не треба да ги користат за обучување ВИ без нивна согласност и без надомест.
Технологијата, значи, нема да исчезне од музиката. Напротив, најверојатно ќе стане дел од речиси секое современо студио. Но, индустријата сè појасно се обидува да утврди каде завршува алатката, а каде почнува замената на човекот.
И ако трендот продолжи, следната голема битка на музичките топ-листи можеби нема да биде која песна е број еден, туку кој – или што – всушност ја создал.
