Аналитика
Долготрајниот топлотен бран што со недели ја погодува внатрешноста и брегот на Хрватска остави опасни последици за Јадранското Море. Температурите на површината на морето достигнаа екстремни вредности, невообичаени за ова време од годината.
Според податоците од Државниот хидрометеоролошки институт (DHMZ), температурите на површината на морето во бројни летни одморалишта веќе достигнаа вредности карактеристични за август до крајот на јуни. Метеоролошката платформа „Истрамет“ предупреди за овој климатски екстрем. Просечната температура на морето за јуни е помеѓу 21 °C и 22 °C, додека моменталните мерења надминуваат 30 °C.
Климатолозите со вчудовидување ги следат мерењата по целото јадранско крајбрежје и островите, бидејќи разликата од речиси осум до девет степени над нормалата јасно го покажува обемот на топлотниот удар. Попладне, температурите на морето редовно надминуваат 27 °C и 28 °C. Температури од 28,4 °C и 27,9 °C се измерени на островите Крк и Мали Лошињ, соодветно.
Најголемата аномалија е регистрирана на островот Мљет. Мерните станици на DHMZ на станицата Мљет-Мало Језеро измериле температура до 30,4 °C, додека на станицата Велико Језеро била измерена температура од 28,8 °C. Податоците од другите делови на Јадранското Море го потврдуваат трендот на затоплување; во Дубровник се измерени 27,7 °C, додека на станици како Комижа и Божава температурата се стабилизирала на високи 25 °C.
Научниците со децении бележат постепено затоплување на морето низ Медитеранот, вклучително и Јадранското Море, не само на површината, туку и на поголеми длабочини.
Како што напиша д-р Наталија Дуниќ од Институтот за океанографија и рибарство во Сплит за порталот Klima101, од средината на 20 век до денес, е забележано зголемување на температурата од 0,5 до 1,5 °C, во зависност од локацијата и длабочината. Иако промените се забележуваат во текот на целата година, тие се најизразени во лето.
Она што е особено загрижувачко е фактот дека во последните дваесет години, трендот на затоплување се забрза, така што летните температури на површината на морето порано беа околу 25 °C, додека денес тие често надминуваат 27, а сè повеќе достигнуваат вредности повисоки од 29 степени Целзиусови во поплитките области.
Биолозите и океанографите предупредуваат дека таков ран топлотен бран создава ризик од цветање на морето, забрзано ширење на инвазивни тропски видови и смрт на домородните морски организми. Со оглед на тоа што летото само што започна, експертите се плашат од исходот во остатокот од јули и август.
Интензивната топлина што ја погоди Западна и Централна Европа кон крајот на јуни не само што го загреа копното, туку и околните мориња. Водата на површината е повеќе од 5 степени потопла отколку што е вообичаено за ова време од годината, според податоците од поморската служба Коперник.
На картата на Коперник, која е создадена за да ги прикаже температурните отстапувања за 29 јуни, Јадранското Море е една од областите обоени во нијанси на црвена боја. Овие бои сугерираат дека температурите на морето се неколку степени повисоки од типичните.
Според Коперник, најголемите отстапувања, од приближно 6 степени Целзиусови, се забележани во западниот дел на Средоземното Море, особено во Ливурнискиот Залив покрај брегот на јужна Франција, како и во Лигурското и Тиренското Море долж западниот брег на Италија.
Северот на Европа не е лишен ниту од темноцрвени нијанси. Водата е значително потопла и во јужниот дел на Северното Море и во Балтичкото Море.
Во ниту еден друг јуни досега, светските океани не биле потопли од овој – Медитеранот е едно од жариштата во првата половина од годината. Според податоците на Коперник, светските океани го доживеаја својот најтопол јуни досега.
Минатиот месец, просечната температура на океанот, со исклучок на поларните региони, достигна 21 степен Целзиусов, соборувајќи ги претходните рекорди од јуни 2023 и 2024 година, пишува Klima101.
Од почетокот на оваа година, 2026 година, температурите на површината на морето постојано се зголемуваат, со широко распространети морски топлотни бранови што погодуваат 82% од океаните во светот. Со просечна температура од 20,94 степени Целзиусови, вклучувајќи го и јунскиот рекорд, тоа беше втората најтопла прва половина од годината за светските океани.
МЕДИТЕРАНОТ- МОРЕ КОЕ НАЈБРЗО СЕ ЗАГРЕВА
Покрај централните делови на Северниот Атлантик и екваторијалниот Пацифик, Средоземното Море се појави како едно од жариштата.
„Овие регионални сигнали даваат јасна слика за океан кој е под континуиран топлотен стрес“, рече Сајмон Ван Генип, главен океанограф во Поморската служба Коперник.
Со оглед на тоа што се очекува антропогените климатски промени и природниот Ел Нињо дополнително да ги затоплат морињата, научниците стравуваат дека во наредните месеци би можеле да бидат соборени повеќе рекорди.
Во ерата на климатските промени, Медитеранот е еден од најбрзо затоплувачките морски басени во светот. Јадранското Море е особено чувствително бидејќи е плитко, полузатворено и силно под влијание на речните испуштања и копнената клима.
Иако зголемувањето на морските температури ја продолжува сезоната на пливање и некои луѓе ја сметаат за пријатна, други ќе речат дека водата е „болно топла, како во базен“. Но, нашето субјективно чувство за пливање не е единственото нешто што се менува – згора на тоа, иако емпириски потврдено, тоа е веројатно најбезболната ставка.
Последиците се чувствуваат и во квалитетот на морето, туризмот и риболовот. Така, рибарите во Јадранското Море сè повеќе ќе ловат лавовски риби, инвазивен вид од тропските предели кој, делумно благодарение на затоплувањето на морето, се припитомил и се проширил во водите на Албанија, Црна Гора и Хрватска.
(Фото: Јадранско море, tomkennedyastro – Own work, CC BY-SA 4.0)
