Аналитика
Заразата со сипаници кај овците веќе не е само ветеринарен проблем. Со десетици погодени фарми, илјадници изгубени грла и ограничување што со месеци го одложува обновувањето на стадата, последиците сè повеќе се претвораат во сериозен економски удар за македонското сточарство.
Во земјава досега се потврдени 64 жаришта на сипаници кај овците, а според информациите што ги соопшти Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, бројот на угинати грла се движи околу 10.000 овци. Најсилно е погоден Источниот регион, каде што се регистрирани дури 50 жаришта. Седум има во Североисточниот, шест во Вардарскиот и едно во Скопскиот регион.
Зад овие бројки, сепак, стои многу поголема сметка. За сточарот една изгубена овца не значи само вредност на едно грло. Со неа исчезнуваат идниот приплод, производството на млеко, јагнињата за продажба и приходите од кои треба да се финансира следната производна сезона. Кога се работи за цели стада, ударот врз едно семејно стопанство може да значи практично запирање на дејноста.
Дополнителен проблем е што производството не може едноставно да продолжи веднаш штом ќе заврши заразата. По појава на болеста на одредено одгледувалиште, шест месеци не е дозволено повторно внесување нов сточен фонд, предупреди министерот за земјоделство Борче Серафимовски. Тоа значи најмалку половина година без можност погодената фарма да го обнови стадото и да се врати во нормален производствен циклус.
За семејствата чија егзистенција директно зависи од овчарството, токму времето може да биде најголемиот проблем. Трошоците не исчезнуваат затоа што стадото е уништено или угинато. Фармите и натаму имаат објекти, опрема, обврски и трошоци, додека приходот од продажбата на млеко, јагниња и други производи може драстично да се намали или целосно да запре.
Затоа сè поважно станува прашањето за обесштетувањето. Министерството најави дека сопствениците на погодените стада ќе бидат обесштетени, а во тек се проценките и подготовките за обезбедување средства. Моделот според кој треба да се исплаќа надоместокот веќе е утврден од Агенцијата за храна и ветеринарство. Засега, сепак, не е соопштена вкупната сума што државата ќе треба да ја издвои за покривање на штетата.
Токму висината и брзината на исплатата ќе бидат клучни за погодените сточари. Претставници на одгледувачите уште кон крајот на август побараа итно обесштетување, предупредувајќи дека зад изгубените стада стојат семејства на кои овчарството им е главен или единствен извор на приходи.
Во меѓувреме, институциите се обидуваат да го сопрат натамошното ширење на заразата. Министерството и Агенцијата за храна и ветеринарство работат на обезбедување вакцини, но нивното пристигнување нема автоматски да значи и почеток на вакцинација. Одлуката ќе зависи од стручната проценка на епидемиолошката состојба, ризиците и можните ветеринарно-здравствени и економски последици. АХВ веќе има донесено нови контролни и заштитни мерки за справување со болеста.
Институциите апелираат и до самите сточари строго да ги почитуваат мерките, навреме да ги пријавуваат сомнителните случаи и да не користат иста опрема кај различни стада без претходна дезинфекција. Според надлежните, непочитувањето на биосигурносните мерки придонесува за ширењето на болеста.
Но дури и заразата да биде ставена под контрола во краток рок, економските последици нема да исчезнат преку ноќ. На погодените фарми ќе им треба време повторно да набават грла, да ги обноват стадата и да го вратат производството на нивото од пред кризата.
Токму затоа конечната штета од сипаниците нема да се мери само преку бројот на угинати или уништени овци. Ќе се мери и преку изгубеното производство, пропуштените приходи, трошокот за обновување на стадата и парите што државата ќе треба да ги обезбеди за обесштетување.
Со 64 потврдени жаришта и илјадници грла кои веќе се изгубени, сметката за оваа сточарска криза допрва ќе се пресметува.
