Аналитика
Можноста за спојување на „Тесла“ (Tesla) и „Спејс екс“ (SpaceX) станува сè пореална, а договор би можел да биде најавен уште во декември. Според „Блумберг“, преговорите меѓу двете компании на Илон Маск напредуваат, иако се разгледува и можноста за постигнување договор на почетокот од 2027 година. Доколку спојувањето се реализира, би се создала корпорација со пазарна вредност од околу 3,5 билиони долари, која би можела да контролира значителен дел од инфраструктурата на идната дигитална економија – од производството на чипови и вештачката интелигенција, преку енергетските системи и роботиката, до сателитските комуникации и вселенските технологии.
Дека не станува збор само за шпекулација потврди и самиот Илон Маск, кој на 20 октомври изјави дека спојувањето би било добра идеја. Тој откри дека управните одбори на двете компании формирале посебни комитети од независни директори, задолжени да ја разгледаат можната трансакција. Ова е прв конкретен чекор кон обединувањето на двата технолошки гиганта.
Сепак, договор сè уште не е постигнат, а не се утврдени ниту условите под кои би се извршило спојувањето. Потребни се согласност од независните директори, одобрение од акционерите и проверки од регулаторните институции. И покрај напредокот во преговорите, конечниот исход останува неизвесен.
СПОЈУВАЊЕ ВРЕДНО БИЛИОНИ
Финансиските размери на потенцијалната трансакција се огромни. Според податоците што ги пренесе Ројтерс на 12 ноември, пазарната капитализација на SpaceX изнесувала околу 1,9 билиони долари, додека Tesla била проценета на приближно 1,55 билиони долари.
Нивната збирна вредност достигнува 3,45 билиони долари, што го прави потенцијалното спојување едно од најголемите во корпоративната историја. Сепак, тоа не е конечната вредност на евентуалниот договор, бидејќи таа ќе зависи од условите на трансакцијата и од премијата што би ја добиле акционерите.
Но вистинското значење на ова спојување не е само во парите. Маск би можел да создаде единствена компанија која истовремено ќе биде конкурент, добавувач и инфраструктурен партнер на најголемите светски технолошки корпорации.
Тоа би значело сосема поинаква позиција во глобалната економија од онаа што денес ја имаат Tesla како производител на електрични автомобили и SpaceX како компанија за вселенски транспорт и сателитски комуникации.
ЦЕЛ ПРОИЗВОДСТВЕН СИНЏИР ПОД КАПА НА МЕГА-КОРПОРАЦИЈА
Една од најголемите предности на евентуалното спојување би било обединувањето на технологии што денес функционираат во различни компании.
Tesla развива автономни возила, хуманоидни роботи Optimus, напредни батерии и системи за складирање електрична енергија. SpaceX, пак, располага со ракети за повеќекратна употреба, глобалната сателитска мрежа Starlink и инфраструктура за вселенски комуникации.
Дополнително, SpaceX во февруари годинава ја презеде компанијата за вештачка интелигенција xAI, која го развива моделот Grok. Со тоа, во рамките на SpaceX веќе се обединети вселенските технологии и развојот на вештачка интелигенција.
Со приклучувањето на Tesla би се затворил уште еден дел од овој технолошки круг.
Посебно важен е заедничкиот проект Terafab, наменет за производство на напредни компјутерски чипови. Овие процесори би се користеле за автономните автомобили, роботите Optimus и инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Според најавите на Маск, првите тест-чипови се очекуваат во мај или јуни 2027 година, додека масовното производство е планирано за третиот квартал од 2028 година.
Доколку проектот успее, новата корпорација би можела да произведува дел од сопствените процесори, да развива софтвер и вештачка интелигенција, да обезбедува енергија за нивното работење и да управува со инфраструктурата преку која технологијата ќе стигнува до корисниците.
Тоа потенцијално би ја намалило зависноста од надворешни добавувачи и би овозможило поголема контрола врз трошоците и развојот на новите технологии.
И КОНКУРЕНТ И ПАРТНЕР
Можеби најинтересниот аспект на спојувањето е промената на односите со другите технолошки гиганти.
Во областа на вештачката интелигенција, обединетата компанија би им конкурирала на „Гугл“, „Мајкрософт“, „Мета“ и „Амазон“, кои вложуваат огромни средства во развој на модели, центри за податоци и компјутерска инфраструктура.
Истовремено, преку сателитската мрежа Starlink, вселенските лансирања и идните комуникациски услуги, таа би можела да биде и нивен инфраструктурен партнер или добавувач.
На пример, големите технолошки компании имаат потреба од сателитски комуникации, пренос на податоци и сè поголеми капацитети за обработка на информации. SpaceX веќе располага со инфраструктура што може да се користи за дел од овие потреби, додека Tesla би можела да придонесе со енергетските системи и технологиите за автономно управување.
Дополнителна амбиција на Маск е развојот на центри за податоци во вселената, кои би користеле сончева енергија и сателитска инфраструктура за обработка на информации. Оваа технологија сè уште е во рана развојна фаза, но доколку се покаже комерцијално одржлива, би можела да отвори нов сегмент на пазарот за вештачка интелигенција.
Така, корпорацијата на Маск би можела во една област да им конкурира на технолошките гиганти, а во друга да им продава услуги без кои нивните системи не би можеле да функционираат.
КОЈ ЌЕ ЈА КОНТРОЛИРА ИМПЕРИЈАТА?
Покрај технологијата, спојувањето има и важна сопственичка димензија.
Маск поседува приближно една петтина од акциите на Tesla, додека во SpaceX контролира околу 85 отсто од гласачките права, благодарение на посебната структура на акциите.
Доколку SpaceX ја преземе Tesla преку размена на акции, би можела значително да се промени распределбата на моќта во новата корпорација. Дел од аналитичарите проценуваат дека Маск би можел да обезбеди мнозинска контрола, но тоа ќе зависи од условите на договорот.
Најголемата пречка е согласноста на акционерите на Tesla. За одобрување на трансакцијата е потребно мнозинство од сите акции со право на глас, а не само од гласовите на акционерите што ќе учествуваат во изјаснувањето.
Дополнително, аналитичарите проценуваат дека акционерите би можеле да побараат премија до 35 отсто над пазарната вредност на нивните акции, што би ја зголемило цената на трансакцијата за стотици милијарди долари.
Спојувањето би отворило и чувствителни прашања за националната безбедност. SpaceX има важни договори со Пентагон, НАСА и американските разузнавачки институции, додека Tesla има значително производство и деловни интереси во Кина.
Обединувањето на овие активности под една корпорација би можело да предизвика дополнителни регулаторни проверки и во САД и во Кина.
Постои и финансиски ризик. Развојот на нови чипови, хуманоидни роботи, автономни возила, ракетни системи и вселенски центри за податоци бара огромни инвестиции, а дел од овие технологии сè уште не се докажани како комерцијално исплатливи.
За инвеститорите, спојувањето би значело можност да вложуваат во повеќе перспективни индустрии преку една компанија, но истовремено и изложеност на поголем број ризици.
Доколку договорот се реализира, Маск нема само да ги обедини своите компании, туку ќе се обиде да создаде нов модел на технолошка корпорација – компанија што произведува дел од сопствените чипови, развива вештачка интелигенција, управува со глобална комуникациска мрежа, произведува автомобили и роботи и обезбедува енергетски системи.
