Аналитика
Европската Унија го префрла притисокот врз Русија директно врз каналите преку кои се движат парите од нафтата, трговијата и финансиските трансакции. Амбасадорите на земјите членки постигнаа договор за 21. пакет санкции, насочен кон руски банки, Московската берза, криптоплатформи и мрежата што ѝ помага на Москва да ја извезува нафтата надвор од западните ограничувања.
Пакетот, според дипломатски извори, опфаќа вкупно 215 субјекти. Меѓу нив се 94 руски финансиски институции, главно банки, како и Московската берза. По формалното усвојување, за наведените субјекти ќе важат замрзнување на средствата и забрани за трансакции со компании и граѓани од ЕУ.
Со ова Брисел се обидува дополнително да го изолира рускиот банкарски систем, откако претходно забраната за користење на системот SWIFT за дел од банките беше проширена во целосна забрана за трансакции. ЕУ веќе применува ограничувања и кон финансиски оператори од трети земји и даватели на услуги со криптоактива за кои се смета дека помагаат во заобиколувањето на санкциите.
Особено важна е одлуката да се замрзне максималната цена за руската нафта на 44,10 долари за барел во следните 12 месеци. Без оваа интервенција, механизмот за автоматско приспособување можеше да ја зголеми границата поради поскапувањето на светските пазари предизвикано од конфликтот со Иран, со што Москва би добила простор за повисоки приходи од извозот.
„Го замрзнуваме приспособувањето на ограничувањето на цената на нафтата за една година, за руската воена машина да нема корист од пазарните шокови“, порача претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен.
Ограничувањето на цената не претставува класична забрана за продажба. Европските компании смеат да обезбедуваат транспорт, осигурување и други услуги за руската нафта што се испорачува во трети земји само доколку таа е продадена под утврдениот ценовен праг. Целта е руската нафта да остане на светскиот пазар, но Москва да заработува помалку од нејзината продажба.
Новите мерки за првпат ги таргетираат и бродовите и компаниите што ѝ помагаат на руската „флота во сенка“. Станува збор за мрежа од танкери, посредници и оператори преку кои се превезува руска нафта, често со нејасна сопственост, промени на знамето и ограничено осигурување, со цел заобиколување на западните санкции.
ЕУ уште пред новиот пакет имаше ставено повеќе од 630 бродови на листата поврзана со руската „флота во сенка“, со забрана за пристап до европските пристаништа и користење услуги поврзани со поморскиот транспорт. Новиот чекор го проширува притисокот кон субјектите што ја одржуваат таа мрежа во функција.
Договорот беше постигнат откако ЕУ направи отстапка кон Грција, која има силна позиција во европската и светската индустрија за превоз на течен природен гас. Атина предупредуваше дека целосната забрана за европските компании да пренесуваат руски ЛНГ до трети земји само ќе го префрли бизнисот кон конкуренти надвор од Европа, без значително да ги намали руските приходи.
Како компромис, компаниите од ЕУ ќе добијат едногодишно изземање за претовар и транспорт на руски течен природен гас до трети земји, со можност за продолжување. Сепак, забраната за увоз на руски ЛНГ во Европската Унија останува предвидена да стапи во сила на 1 јануари.
Покрај банките, берзата и енергетскиот сектор, пакетот предвидува и забрана за трансакции со дополнителни криптоплатформи и компании вклучени во трговијата со руска нафта. Намерата е да се затворат алтернативните канали преку кои парите можат да стигнат до рускиот финансиски и воено-индустриски систем.
Политичкиот договор на амбасадорите не е последниот чекор. Треба да заврши техничката подготовка на документите, по што пакетот ќе биде доставен на формално усвојување преку писмена постапка. Бидејќи за санкциите е потребна едногласност, компромисот со Грција беше клучен за деблокирање на одлуката.
Од почетокот на руската инвазија врз Украина, ЕУ воведе широка мрежа економски и индивидуални санкции, кои сега опфаќаат повеќе од 2.700 лица и субјекти. Според податоците на Советот на ЕУ, забранети се извозни производи и технологии во вредност од над 48 милијарди евра и увоз од Русија во вредност од 91,2 милијарди евра, пресметано според обемот на трговијата од пред војната.
Дваесет и првиот пакет покажува дека Брисел повеќе не се концентрира само на тоа што Русија продава, туку и на банките, бродовите, посредниците и дигиталните платформи преку кои се наплатува и пренесува заработката. Но, неговиот вистински ефект ќе зависи од спроведувањето и од тоа колку брзо Москва и нејзините трговски партнери ќе пронајдат нови начини за заобиколување на ограничувањата.
