Аналитика
Во банкарскиот свет преземањата не се реткост. Но реткост е една банка да стане поле за директна пресметка меѓу две од најголемите банкарски групации во Централна и во Југоисточна Европа, со јавно наддавање, контрапонуди, лобирање кај акционери, регулаторни битки и секојдневни соопштенија.
Токму тоа денес се случува со австриската Адико банка (Addiko Bank), која стана предмет на вистинска банкарска војна меѓу словенечката НЛБ Група и австриската Рајфајзен банка Интернешнл (RBI). Она што започна како обична понуда за преземање, прерасна во една од најинтересните банкарски приказни во регионот. Во прашање не се само милиони евра и пазарен удел, туку и идната карта на банкарскиот сектор во Југоисточна Европа.
Зошто Адико е толку важна?
Адико е наследник на поранешната Hypo Alpe Adria група и денес работи во повеќе пазари од Југоисточна Европа, вклучувајќи ги Србија, Хрватска, Словенија, Босна и Херцеговина и Црна Гора. Банката има силна позиција во сегментот на население и мали претпријатија, што ја прави многу атрактивна цел за купување.
За НЛБ, Адико претставува можност да стане убедливо посилен регионален играч и да создаде една од најголемите банкарски мрежи во Југоисточна Европа. За Рајфајзен, пак, преземањето е начин дополнително да ја зацврсти својата традиционално силна позиција во регионот и да спречи создавање на нов моќен конкурент.
Во мај 2026 година, НЛБ официјално ја лансираше понудата за преземање на Адико по цена од 29 евра по акција и со намера да обезбеди најмалку 75% од акциите. Само еден ден подоцна се појави и RBI со сопствена понуда. Наместо мирен процес, акционерите добија две конкурентни понуди и можност да избираат меѓу различни визии за иднината на банката. Вистинската војна започна кога НЛБ почна агресивно да ја зголемува цената – од 29 евра по акција ја зголеми на 33,50 евра, за да стигне до понуда од 37 евра по акција. Ваквото покачување значеше дека НЛБ е подготвена да плати значително повеќе од конкурентот само за да ја добие контролата над Адико.
Но, потоа започна најинтересниот дел. Иако НЛБ нудеше повеќе пари, менаџментот на Адико во мај јавно ја поддржа понудата на Рајфајзен. Причината не беше цената туку проценката дека RBI има поголема веројатност успешно да ги помине сите регулаторни одобренија. НЛБ мора да добие одобренија од повеќе институции, вклучително и од Европската централна банка и од националните регулатори. Дополнително, аналитичарите укажуваа на одредени политички и правни ризици поврзани со историските спорови околу старата Љубљанска банка на поранешните југословенски пазари. Затоа менаџментот оцени дека пониската понуда на RBI може да биде „посигурна“ од повисоката понуда на НЛБ.
Како се води војната?
Ова не е класична непријателска аквизиција. Наместо тоа, се водат три паралелни битки.
Битка за цената. НЛБ постојано ја зголемуваше понудата за да ги убеди акционерите. Последната понуда од 37 евра по акција претставува значителна премија во споредба со историските пазарни цени.
Битка за акционерите. Особено важна улога имаат поголемите акционери. Во медиумите многу се споменува српската Alta Pay, која поседува околу 9,6% од акциите и јавно се поврзува со поддршка за RBI. Со оглед на расцепканата акционерска структура на Адико, секој пакет акции може да биде пресуден за конечниот исход.
Битка за регулаторите. Двете банки мора да ги убедат регулаторите дека преземањето нема да ги наруши конкуренцијата и финансиската стабилност. НЛБ веќе објави дека добила одредени регулаторни одобренија, меѓу нив и во Србија, Австрија и Северна Македонија, но процесот сè уште бара дополнителни зелени светла. Во меѓувреме, RBI дури го намали прагот на минимална поддршка што го бара од акционерите, од над 75% на над 55% од акциите, потег кој многумина го толкуваат како обид да се зголеми веројатноста за успех.
Во моментов постојат три реални сценарија за тоа како може да заврши оваа битка.
Првото е НЛБ да победи благодарение на значително повисоката цена што им ја нуди на акционерите. Тоа би создало една од најголемите регионални банкарски групации со силно присуство низ целиот Западен Балкан.
Второ, RBI да успее благодарение на поддршката од дел од големите акционери и на перцепцијата за помал регулаторен ризик.
Трето, ниту една страна да не ги исполни сите услови, што би ја продолжило неизвесноста и би можело повторно да ја отвори играта за нови понуди.
Дали е вообичаено вакво драматично преземање?
Не е вообичаено, но не е ниту без преседан. Најблискиот актуелен пример во Европа е обидот на италијанската UniCredit да ја преземе германската Commerzbank. И таму процесот прерасна во повеќегодишна корпоративна битка со силен отпор од менаџментот на целната банка, противење од дел од политичките структури во Германија и интензивна борба за поддршка од акционерите. UniCredit постепено го зголемуваше својот удел во Commerzbank, додека германската банка инсистираше на стратегија за независен развој и ги повикуваше акционерите да не ја поддржат понудата.
Во овие два случаи станува збор за прекугранично преземање, каде купувачот се обидува да создаде поголема регионална или европска банкарска група. Исто така, има изразена регулаторна неизвесност, бидејќи се потребни одобренија од повеќе институции, вклучително и Европската централна банка. И во двете битки управата на целната банка не беше ентузијастички настроена кон еден од понудувачите и јавно се вклучи во процесот. И двата случаи се дел од поширокиот тренд на консолидација на европскиот банкарски сектор, каде големите банки бараат нова големина и синергии за да конкурираат на глобалните финансиски гиганти.
Најголемата разлика е што кај Адико има два директни претенденти кои паралелно се натпреваруваат за иста банка. Акционерите буквално избираат меѓу понудите на НЛБ и RBI, а цената станува главно оружје во битката.
Кај Commerzbank, пак, главно има еден агресивен купувач, UniCredit, и еден силен отпорен фронт составен од менаџментот на банката, германската влада и дел од акционерите. Не постои втор конкурент кој континуирано ја наддава понудата. Дополнително, Commerzbank е една од системски најважните банки во Германија, па таму прашањето има и силна политичка димензија. Германската влада јавно изразуваше резерви кон можната продажба на една од своите клучни банкарски институции.
Кај Адико акцентот е повеќе на регионалната стратегија и на вредноста на банкарската мрежа во Југоисточна Европа отколку на прашања од национален интерес. Овој случај потсетува на класичните корпоративни преземања од американски стил. Во Европа ретко се гледа ситуација каде две големи банкарски групации јавно наддаваат една против друга, понудите се подобруваат неколкупати во рок од неколку недели, менаџментот на целната банка отворено избира страна, клучните акционери стануваат „јазиче на вагата“, а исходот останува неизвесен до самиот крај.
Затоа многу аналитичари ја оценуваат битката за Адико како една од најдинамичните банкарски аквизиции во Европа во последните години, не поради големината на банката, туку поради интензитетот на судирот меѓу два силни регионални играчи кои гледаат стратешка вредност што далеку ја надминува моменталната пазарна цена на Адико.
Редакција Пари
Преземањето на авторски содржини (текстови и фотографии) од оваа страница е дозволено само делумно и важат условите опишани на следниот линк.
