Аналитика
Јапонија рано во вторникот успешно ја лансираше својата водечка ракета H3, која носи сонда наменета за месечините на Марс. Со ова започнува амбициозна петгодишна мисија за прибирање примероци, кои би можеле да фрлат светлина врз потеклото на Сончевиот систем и животот на Земјата.
Ракетата H3 полета од Вселенскиот центар Танегашима во префектурата Кагошима во 4:41 часот наутро, носејќи ја сондата „Истражување на месечините на Марс“ (Martian Moons eXploration – MMX), развиена од Јапонската агенција за истражување на вселената (JAXA) во соработка со компанијата „Мицубиши Електрик“ (Mitsubishi Electric).
Сондата успешно се одвои од ракетата и во 5:52 часот наутро беше поставена во орбита кон Марс, објави Џапан Тајмс.
„Би сакал да изразам благодарност до сите во Јапонија и во странство кои беа вклучени во мисијата MMX“, изјави претседателот на JAXA, Хироши Јамакава, на прес-конференција во вторникот наутро, веднаш по лансирањето. „Нивното разбирање и соработка овозможија денешното лансирање да се реализира.“
Наоки Мураками, генерален директор на вселенскиот оддел во „Мицубиши Електрик“, изјави: „Денес MMX го направи својот прв чекор. Ова го означува почетокот на едно долго, петгодишно патување.“
Оваа мисија претставува првпат водечката јапонска ракета-носач, H3, да се користи за испраќање вселенско летало во меѓупланетарен простор.
Лансирањето се случува откако мисијата MMX, која првично беше планирана за 2024 година, беше одложена. Развиена со трошок од 55,3 милијарди јени (350 милиони американски долари), MMX е една од најголемите јапонски вселенски сонди, со тежина од околу 4,2 тони.
Се очекува леталото да стигне до Марс следниот август, по што ќе започне серија набљудувања и обиди за слетување на Фобос – поголемата од двете месечини на оваа планета. Другата месечина се вика Деимос. Фобос има дијаметар од околу 27 километри и кружи околу Марс на растојание од приближно 6.000 километри.
Доколку мисијата биде успешна, JAXA најверојатно ќе стане првата вселенска агенција што слетала на некоја од месечините на Марс, собрала примероци од нејзината површина и успешно се вратила од системот на Марс. Научниците се надеваат дека примероците ќе помогнат да се разреши долготрајната дебата за тоа како настанале месечините на Марс – што се смета за важна информација за разјаснување на настанокот на Сончевиот систем.
Една теорија сугерира дека двете месечини на Марс се астероиди заробени од гравитацијата на планетата, додека друга претпоставува дека тие настанале од остатоци создадени при масивен судир помеѓу Марс и друго небесно тело.
Утврдувањето која теорија е точна би можело да понуди индиции за тоа како водата и органските соединенија биле распоредени низ раниот Сончев систем, што потенцијално би им помогнало на научниците подобро да ги разберат условите кои овозможиле појава на живот.
Фобос, поголемата од двете месечини на Марс, е прикажана на оваа слика (без наведен датум), направена од камерата HiRISE (Експеримент за научно снимање со висока резолуција) на НАСА, која се наоѓа на леталото „Марс реконесанс орбитер“ (Mars Reconnaissance Orbiter).
Мисијата MMX ќе се обиде да изврши две слетувања на Фобос во 2029 година, користејќи специјализирана опрема за собирање на најмалку 10 грама материјал од длабочина од најмалку 2 сантиметри под површината. Пред слетувањето, мал ровер наречен „Идефикс“ (Idefix) – развиен заеднички од француската вселенска агенција CNES и Германскиот центар за воздухопловство и вселена, во соработка со JAXA – ќе го испита теренот на месечината за да помогне во пронаоѓањето на безбедно место за слетување.
Вселенското летало, исто така, ќе изврши набљудувања на Деимос додека прелетува покрај него, пред да го започне своето патување назад кон Земјата во ноември 2030 година. Капсулата со примероци треба да слета во Австралија во јули 2031 година.
Кина, исто така, напредува со својата мисија за враќање примероци од Марс преку сондата „Тјанвен-3“ (Tianwen-3), чие лансирање е планирано за 2028 година, а враќањето на примероците се очекува до 2031 година.
Роверот на НАСА, „Персевиранс“ (Perseverance), кој слета на Марс во 2021 година, веќе има собрано примероци, но плановите за нивно враќање на Земјата се практично откажани откако Конгресот на САД во јануари изгласа кратење на средствата за оваа програма.
Мисијата MMX, покрај „Мицубиши Електрик“ (Mitsubishi Electric) и JAXA, обединува околу 20 универзитети и институти, како и меѓународни партнери, меѓу кои се НАСА и Европската вселенска агенција (ESA). Се надоврзува на искуството на Јапонија со мисии за враќање примероци од астероиди, вклучително и „Хајабуса2“, која донесе 5,4 грама материјал од астероидот Рјугу назад на Земјата.
(Фото: Фобос, месечината на Марс, НАСА)
