
Испраќате порака денес, таа пристигнува утре, а одговорот го чекате до задутре. За инженерите што комуницираат со „Војаџер 1“, тоа е реалноста на една мисија што веќе речиси половина век се оддалечува од Земјата. На 18 ноември, сондата на НАСА ќе стане првиот објект направен од човек што ќе достигне растојание од еден светлосен ден од нашата планета. Радиосигналот, иако патува со брзината на светлината, ќе има потреба од цели 24 часа за да го помине патот во една насока.
Зад овој необичен јубилеј стои растојание од околу 25,9 милијарди километри. Според НАСА, историскиот момент се очекува на 18 ноември 2026 година, во 11 часот и 16 минути по македонско време. „Светлосен ден“ е мерка за растојание — патот што светлината го минува за едно деноноќие. За „Војаџер 1“, тоа е нов рекорд во патување започнато во 1977 година.
Размерите полесно се разбираат преку нешто што ни е познато: сончевата светлина стигнува до Земјата за околу осум минути и 20 секунди. До „Војаџер 1“, сигнал испратен од нашата планета ќе патува цел ден. Сондата се движи со околу 61.000 километри на час, но и при таа брзина ѝ беа потребни повеќе од 49 години за да достигне оддалеченост што светлината ја совладува за 24 часа.
Приказната започна на 5 септември 1977 година, кога „Војаџер 1“ беше лансиран за да ги истражи Јупитер и Сатурн. Покрај Јупитер помина во март 1979 година, а покрај Сатурн во ноември 1980 година. Снимките и мерењата открија нови детали за нивните атмосфери, прстени и месечини. Кај Јупитер сондата откри тенок систем од прстени, а кај Сатурн забележа сложени структури што покажаа колку овие далечни светови се поразновидни отколку што изгледаат од Земјата.
Една од нејзините највпечатливи снимки, сепак, беше погледот назад кон дома. Во 1990 година „Војаџер 1“ ја фотографираше Земјата како ситна светла точка, во кадарот познат како „Бледа сина точка“. Мисијата што тргна да ги покаже големите планети одблиску ни ја покажа и сопствената планета од перспектива во која сите наши растојанија изгледаат речиси незабележливи.
Во август 2012 година сондата влезе во меѓуѕвездениот простор, преминувајќи ја границата на хелиосферата — огромниот меур од честички и магнетни полиња што го создава Сонцето. Денешниот рекорд е продолжение на тоа патување. Преминувањето на еден светлосен ден нема да предизвика никаква физичка промена околу леталото; значењето на границата е во растојанието што човечката технологија успеала да го достигне.
Но, зад големите бројки се води многу практична битка: како да се зачува секој преостанат ват електрична енергија. „Војаџер“ се напојува преку генератори што ја претвораат топлината од радиоактивното распаѓање на плутониумот во струја. Расположливата моќност се намалува за околу четири вати годишно, поради што инженерите постепено исклучуваат уреди и системи. Во септември годинава тимот успешно префрлил три функции на алтернативни уреди со помала потрошувачка, обезбедувајќи повеќе време за работата на преостанатите научни инструменти.
Колку е чувствителна оваа врска покажа и октомври. На 18 и 19 октомври мрежата на НАСА за комуникација со далечните вселенски мисии не го регистрирала сигналот на сондата. Тој повторно се појавил на 20 октомври, пред инженерите да испратат команди за отстранување на проблемот. Во известувањето од 29 октомври, НАСА наведе дека причината сè уште се истражува.
„Војаџер 1“ носи и порака што не зависи од радиоврската со Земјата: позлатена бакарна плоча со звуци, музика, фотографии и поздрави на 55 јазици. Тоа е мал запис за животот на планетата од која потекнува, наменет за евентуален далечен пронаоѓач.
Следните растојанија се уште потешки за замислување. Според НАСА, за околу 40.000 години сондата ќе помине на приближно 1,7 светлосни години од ѕвездата Глизе 445. Дотогаш, еден светлосен ден останува доволно голема причина за восхит: машина испратена од Земјата пред речиси половина век сè уште ни испраќа податоци од простор до кој не сме стигнале на друг начин. Секој нејзин сигнал е и научна информација и потсетник колку далеку може да трае една човечка замисла.
Аналитика








