Аналитика
Дигиталното евро е дигитална готовина планирана од Европската централна банка: пари на централната банка што ќе можете да ги користите преку вашиот паметен телефон или картичка – во продавници, онлајн или при плаќања меѓу пријатели. Основните функции се бесплатни, а дигиталното евро служи како дополнување на банкнотите и монетите.
Проектот е сè уште во фаза на подготовка: ЕЦБ сака да биде подготвена за првото издавање во 2029 година, под услов Европскиот парламент и Советот на ЕУ да ја усвојат регулативата до крајот на 2026 година. Двете институции преговараат за текстот од 13 јули 2026 година во рамките на т.н. „трилог“ – разговори меѓу Парламентот, Советот и Европската комисија. Од втората половина на 2027 година, Евросистемот ќе спроведе дванаесетмесечно тестирање на бета-верзија, во соработка со 36 даватели на платежни услуги и избрани трговци. Овде ќе дознаете како функционира дигиталното евро, колкав износ ќе можете да поседувате, кој има увид во вашите плаќања, како и што значи тоа за готовинските плаќања и криптовалутите.
КЛУЧНИ ФАКТИ ЗА ДИГИТАЛНОТО ЕВРО
Што претставува: дигитални пари на централната банка, издадени од Евросистемот, кои имаат статус на законско средство за плаќање; основните функции се бесплатни за корисниците.
Временска рамка: целта е регулативата да биде усвоена до крајот на 2026 година; пилот-фазата ќе трае дванаесет месеци, почнувајќи од втората половина на 2027 година; можно прво издавање во 2029 година.
Законодавство: Советот го утврди својот став на 19 декември 2025 година; Парламентот го усвои преговарачкиот мандат на 9 јули 2026 година (со 416 гласа „за“ и 169 „против“); преговорите во рамките на „трилогот“ се одвиваат од 13 јули 2026 година.
Лимит за поседување: сè уште не е утврдена конкретна сума; ЕЦБ разгледува модели со лимити до 3.000 евра по лице.
Приватност: при офлајн плаќања, само вие и примачот на средствата знаете за трансакцијата; при онлајн плаќања, Евросистемот не може да ве идентификува.
Готовината останува: дигиталното евро е замислено како дополнување на банкнотите и монетите. За потребите на пилот-фазата, Бундесбанката (Германската централна банка) до 20 ноември 2026 година бара трговци кои имаат физички продавници.
ШТО Е ДИГИТАЛНОТО ЕВРО?
Дигиталното евро претставува дигитална форма на пари од централната банка, издадени и гарантирани од Евросистемот – односно од Европската централна банка (ЕЦБ) и националните централни банки, како што е германската „Дојче Бундесбанк“. Вака ЕЦБ го опишува дигиталното евро во делот со најчесто поставувани прашања. Тоа би имало статус на законско средство за плаќање, исто како и готовите пари, само во електронска форма.
Разликата во однос на вашата тековна сметка можеби звучи технички, но таа е суштината на овој проект. Салдото на вашата сметка претставува побарување од вашата банка – тоа се таканаречени пари на комерцијалните банки. Единствените пари од централната банка што ги поседувате денес се банкнотите и монетите. Дигиталното евро би било втора форма на такви пари, при што би имале директно побарување од Евросистемот.
Во секојдневниот живот, речиси и нема да ја забележувате технологијата што стои зад тоа. Пристап ќе добивате преку вашата банка или друг давател на платежни услуги, кој ќе ви понуди дигитален паричник во рамките на својата апликација, или пак картичка. Ќе можете да плаќате на касите во продавниците, во онлајн продавниците, како и директно од паметен телефон на паметен телефон, на пример при плаќање меѓу пријатели. Нема да имате директен пристап до сметка во ЕЦБ; давателите на платежни услуги остануваат вашата главна точка за контакт.
ЕЦБ експлицитно расчистува две чести заблуди. Според нивните појаснувања, дигиталното евро никогаш нема да биде „програмабилни пари“ – што значи дека никој друг не може да одлучува за што ќе ги трошите вашите средства. Сепак, ќе бидат можни условни плаќања што вие самите ќе ги поставите; на пример, плаќање што ќе се реализира дури откако ќе биде извршена испораката на стоката. Исто така, дигиталното евро не е криптовалута: зад него стои централна банка, додека зад Биткоинот не стои никој.
