Аналитика
Само еден месец откако потпиша закон за заострување на економскиот притисок врз Русија, американскиот претседател Доналд Трамп одлучи да го запре спроведувањето на клучните санкции пред тие воопшто да стапат во сила. Одлуката, донесена на 16 октомври, во Москва беше поздравена како историски пресврт, а во Вашингтон предизвика остри критики. Зад неа се испреплетуваат високите цени на горивата, претстојните американски избори и можноста за обновување на економските односи меѓу двете земји.
Со извршна наредба Трамп ја одложи примената на мерките предвидени со Законот за санкции против Русија и Иран, потпишан на 18 септември. Меѓу нив се дополнителните царини од 500 проценти за руски производи и казнените царини од 100 проценти за најголемите купувачи на руска нафта и гас, како и за земјите што помагаат во заобиколувањето на санкциите.
Американскиот претседател се повика на одредбата што му овозможува да направи исклучоци доколку процени дека тоа е во национален интерес на САД. Притоа, постојните санкции воведени врз други правни основи остануваат во сила. Новите мерки требаше да почнат да се применуваат на 18 октомври.
Во Москва реакцијата беше брза. Кирил Дмитриев, специјален претставник на рускиот претседател Владимир Путин за меѓународна економска соработка, ја оцени одлуката како важен историски момент. Според него, новите ограничувања можеле речиси целосно да ја запрат економската соработка меѓу Русија и САД, со негативни последици и за американската економија и за светските пазари.
Но, во позадината на политичката одлука стои и енергетската пресметка на Вашингтон. Новите казнени царини би можеле да го нарушат снабдувањето со руска нафта на светскиот пазар и дополнително да ги зголемат цените на горивата. Тоа би било особено неповолно за американската администрација непосредно пред конгресните избори во ноември, во време кога високите трошоци за енергија веќе ги притискаат домаќинствата и компаниите.
Одлуката доаѓа само една недела по договорот за испорака на руски дизел на американскиот и светскиот пазар, со цел да се ублажи ценовниот притисок. Договорот предизвика критики бидејќи може да ѝ донесе дополнителни приходи на Москва во период кога војната во Украина продолжува.
Особено интересно е што разговорите меѓу двете земји веќе се прошируваат надвор од енергетиката. Според Reuters, Дмитриев открил дека Москва и Вашингтон разгледуваат заеднички економски проекти, меѓу кои и изградба на центри за податоци што би користеле мали нуклеарни електрани. Засега станува збор за разговори, без потврдени договори или конкретни инвестициски износи.
Рускиот претставник најавил и можност наскоро да бидат претставени нови заеднички иницијативи. Тој потврдил дека Рускиот фонд за директни инвестиции соработува со американското Министерство за финансии за решавање на прашањата поврзани со плаќањата во рамките на договорот за дизел.
Истовремено, во американскиот Конгрес се зголемува незадоволството. Дел од законодавците сметаат дека Трамп го поткопува законот што доби поддршка од двете партии и го намалува притисокот врз Русија да ја прекине војната во Украина. Претставници на Демократската партија ја оценија одлуката како отстапка кон Путин, додека Украина предупредува дека олеснувањето на ограничувањата може да ги зголеми руските приходи од енергенси.
За светската економија, одложувањето на санкциите може да го намали ризикот од нов ценовен шок на нафтениот пазар, но не гарантира поевтини горива. Нивната цена ќе зависи и од геополитичките случувања, производството и глобалната побарувачка.
Трамп засега ја остави отворена можноста за повторно активирање на мерките. Според извршната наредба, исклучоците ќе важат сè додека американската администрација не процени дека се потребни нови чекори.
Одлуката затоа не означува крај на санкциската политика кон Русија, туку промена во начинот на нејзината примена. Вашингтон избра да го одложи дополнителниот економски притисок, додека Москва во тој потег гледа простор за обновување на деловните односи.
