Аналитика
Над милијарда долари во „совршено темпирани“ облози на клучни настани во војната САД-Израел-Иран предизвикаа загриженост кај регулаторите и политичарите. Серија трансакции совршено темпирани според времето на воздушните напади, политичките превирања и промените на цените на нафтата сè повеќе укажуваат на можноста за инсајдерско тргување.
АМЕРИКАНСКИТЕ НАПАДИ ИМ ДОНЕСОА ДОБИВКИ
Најзначајниот пример беше на 27 февруари, кога 16 сметки заработија по 100.000 долари со правилно предвидување на американските напади врз Иран. Во друг случај, анонимен корисник заработи повеќе од 550.000 долари профит обложувајќи се на падот на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, само неколку моменти пред да биде убиен во израелски напад.
Сличен модел се повтори на 7 април, кога инвеститорите се обложија дури 950 милиони долари на пад на цените на нафтата непосредно пред американскиот претседател Доналд Трамп да објави привремено прекин на огнот. Цените паднаа, како што се очекуваше. Овие и други „совршено темпирани“ облози прецизно ги темпираа клучните настани во американско-израелската војна со Иран, генерирајќи огромни неочекувани добивки и предизвикувајќи загриженост кај пратениците и експертите за потенцијалот за тргување со инсајдери, објавува „Гардијан“.
Обложувањето – некогаш во голема мера ограничено на спортски настани – сега се прошири и вклучува светски настани, а информациите од инсајдерите за нив би можеле да им дадат предност на некои трговци. Платформите како што се „Полимаркет“ и „Калши“ овозможија тргување на речиси секој голем политички или геополитички настан, а стоките отворија дополнителен простор за шпекулации за движењата на цените, како што е нафтата.
Комбинацијата создава нова, слабо регулирана област. „Прашањето е дали имаме проблем со недостаток на закони или недостаток на спроведување“, предупредува Џошуа Митс, професор по право на Универзитетот Колумбија. Тој додава дека донесувањето правила без можност за нивно ефикасно спроведување може да биде бесмислено во технолошки сложена средина.
Анализата покажува дека облозите честопати доаѓале непосредно пред клучните настани, во некои случаи само неколку минути пред тоа.
На пример, денот пред нападите на САД врз Иран, околу 150 сметки на Polymarket инвестирале вкупно 855.000 долари во сценарио кое набрзо се остварило. Во друг случај, шест сомнителни корисници оствариле вкупно 1,2 милиони долари профит по смртта на Хамнеи, според извештајот на Public Citizen до американскиот регулатор CFTC.
Како што пренесува T Portal, слични шеми се забележани и на пазарот на нафта. Кон крајот на март, трговците инвестирале 580 милиони долари само 15 минути пред Трамп да објави „продуктивни“ разговори со Иран, што ги опадна цените и им донесе значителен профит.
„Не можеме однапред да тврдиме дека станува збор за нелегални дејствија, бидејќи е можно да станува збор за среќа или легално собрани информации. Но, многу од овие трансакции имаат карактеристики што бараат истрага“, вели професорот по право на UCLA, Ендру Верштајн.
НЕ ГИ „ПОСЛУЖИЛА СРЕЌАТА“ СЛУЧАЈНО
Експертите предупредуваат дека големината и времето на овие облози тешко можат да бидат случајност. „Не само времето, туку и износите укажуваат дека некој можеби имал пристап до привилегирани информации“, рече Крег Холман од организацијата „Јавни граѓани“.
Регулаторите во моментов со тешкотии ја следат ситуацијата. Комисијата за тргување со стокови фјучерси на САД (CFTC) во моментов има само еден член, што го отежнува надзорот, и иако анегдотските извештаи сугерираат дека се започнати истраги, недостасува официјална потврда.
Во меѓувреме, поединечните федерални држави се обидуваат сами да го регулираат пазарот. Невада привремено го забрани Калши, додека Аризона поднесе кривични пријави за олеснување на обложувањето на избори. Индустријата за прогнозирање на тој начин влегува во фаза што експертите ја опишуваат како „Див Запад“, во која правилата штотуку се создаваат, а во тоа време се бројат милијарди.
Инсајдерското тргување е строго забрането за владини претставници, вклучително и членови на Конгресот и администрацијата. Но, кога станува збор за пазари на предвидување и деривати на стоки, правната рамка е понејасна. „Нема јасни преседани за инсајдерско тргување на пазарот на стокови фјучерси. Ова е област што сè уште не е доволно развиена во правна смисла“, вели Верштајн.
Анонимноста е исто така проблем. Трансакциите често се одвиваат преку блокчејн или други тешко проследливи системи, што им отежнува на регулаторите да ги идентификуваат учесниците и да докажат злоупотреба на информации. Студија на повеќе од 200.000 сомнителни трансакции покажа дека одредени трговци постигнале стапка на успех од речиси 70 проценти, заработувајќи вкупно 143 милиони долари на прецизно темпирани облози.
Последиците од потенцијалното тргување со инсајдери во контекст на војна одат многу подалеку од финансиските пазари.
„За разлика од класичното инсајдерско тргување, тука постои опасност финансиските интереси да влијаат врз вистинските политички одлуки“, предупредува Верштајн, додавајќи: „Ако некој може да профитира од исходот на конфликтот, постои ризик самите настани да бидат обликувани на начин што носи профит.“
(Фото: U.S. Navy)
