Аналитика
Цените на фјучерсите за нафта и природен гас – и покрај тоа што тргуваат за 60% повисоки од пред војната во Иран – остануваат далеку под физичкиот недостиг на снабдување со кој се соочува Азија и кој се шири низ целиот свет, за кој ќе бидат потребни многу месеци за да се надомести, изјави претседателот и извршен директор на „Шеврон“ на 23 март, Мајк Вирт.
„Постојат многу реални физички манифестации на затворањето на Ормутскиот теснец кои се движат низ целиот свет низ системот, за кои не мислам дека се целосно вреднувани“, рече извршниот директор на „Шеврон“.
Азија веќе се соочува со големи недостатоци на снабдување кои не можат да се отстранат само со ослободување на стратешки, итни залихи. Затоа многу азиски земји имплементираа мандати за заштеда на енергија, напори за работа од дома, затворање на училишта и друго. Вирт, исто така, ги наведе огромните залихи на ѓубрива за земјоделство и хелиум за полупроводници што течат низ теснецот покрај брегот на Иран.
„Основите се многу тесни таму“, рече Вирт. „Пазарите тргуваат со оскудни информации.“ „Промените во физичкото снабдување не реагираат веднаш“, додаде тој. „Дури и кога теснецот ќе се отвори повторно во одреден момент, ќе биде потребно време.“
Цените на нафтата значително паднаа на 23 март кога претседателот Доналд Трамп најави дека ќе ги одложи сите напади врз иранската енергетска инфраструктура за пет дена за да овозможи поголеми преговори, поместувајќи го рокот од 23 март за Иран да го отвори повторно теснецот. Иран, пак, рече дека ќе нападне повеќе енергетски објекти во соседните земји од Заливот ако САД ги исполнат заканите на Трамп, дополнително ескалирајќи ја војната. А, подоцна во текот на денот, иранските власти рекоа дека не се одржале никакви преговори, обвинувајќи го Трамп дека промовира „лажни вести“ за да ги намали цените.
Контраофанзивната стратегија на Иран за напад врз снабдувањето со нафта и гас на своите соседи е форма на неиспровоциран тероризам што нема да биде прифатена, рече Султан Ахмед Ал Џабер, министер за индустрија и напредна технологија на Обединетите Арапски Емирати и извршен директор на ADNOC, Националната нафтена компанија Абу Даби.
ОАЕ го намалија производството на нафта за повеќе од 50% овој месец, додека Ирак и Кувајт направија уште поголеми намалувања. Ал Џабер го откажа својот закажан настап во Хјустон поради војната, но даде видео порака. Извршниот директор на Сауди Арамко, Амин Насер, исто така го откажа своето патување.
„Оружувањето на Ормутскиот теснец не е чин на агресија против една нација. Тоа е економски тероризам против секоја нација“, рече Ал Џабер. „И на ниедна земја не треба да ѝ се дозволи да го држи Хормуз како заложник. Не сега, ни никогаш.“ Тој го обвини Иран дека „го стега грлото“ на „глобалната економија“.
Американскиот министер за енергетика Крис Рајт, поранешен извршен директор за нафта и гас, рече дека војната со Иран е „конфликт што едноставно не можеме да го отфрлиме уште една администрација“.
Рајт ја нарече војната „краткорочно нарушување сега, но за да се стави крај на повеќедецениски проблем“.
Меѓународната агенција за енергија ИЕА се согласи овој месец да ослободи 400 милиони барели нафта од складиштата за вонредни ситуации, вклучувајќи 172 милиони барели од стратешките резерви на нафта на САД.
Рајт рече дека САД почнале да повлекуваат нафта од SPR на 20 март и дека САД ќе ослободуваат најмалку 1 милион барели секој ден од SPR во следните неколку месеци. Вкупното глобално ослободување би било еквивалентно на речиси 3 милиони барели дневно, рече тој.
Сепак, тоа не ги компензира повеќе од 11 милиони барели нафта што остануваат исклучени, дури и со Саудиска Арабија и ОАЕ кои пренасочуваат што е можно повеќе барели преку Црвеното Море и други излези.
„Нафтата останува најважниот извор на енергија во светот“, рече Рајт. „Без нафта, нема современ свет.“
(Фото: Рафинерија на Шеврон, Pedro Szekely)
