Аналитика
Од денеска, 15 ноември, во Македонија стапува на сила обврската за поседување зимска опрема во возилата, која ќе важи до 15 март 2027 година. Но, исполнувањето на законските барања не значи секогаш и најголема безбедност на патот. Иако прописите дозволуваат возење со летни гуми и соодветни синџири за снег, зимските гуми имаат значителни предности при ниски температури, на снег, мраз и студени, влажни коловози.
Главната разлика меѓу летните и зимските гуми не е само во нивната шара, туку и во составот на гумата. Зимските пневматици се произведуваат од специјална гумена смеса која ја задржува еластичноста и при ниски температури. Наспроти тоа, летните гуми стануваат покрути кога температурите опаѓаат, поради што може да се намали нивното прилепување на коловозот.
Според производителот на гуми „Мишелин“, зимските пневматици се конструирани за температури под седум Целзиусови степени. Оваа температура претставува ориентир за избор на сезонски гуми, а не строга граница на која нивните перформанси нагло се менуваат.
Токму затоа зимските гуми не се наменети само за возење по снег. Нивната предност доаѓа до израз и во студените утрински часови, на влажни патишта и при ниски температури, кога ризикот од пролизгување е поголем.
Пократок пат на сопирање и подобра контрола
Една од најважните предности на зимските гуми е подоброто сопирање во зимски услови. Благодарение на посебната гумена смеса и подлабоките канали со ситни засеци, тие обезбедуваат подобро прилепување на снег и мраз.
Според „Мишелин“, при возење на снег, патот на сопирање со летни гуми може да биде и двојно подолг отколку со соодветни зимски гуми. Сепак, разликата зависи од температурата, состојбата на патот, брзината, квалитетот и истрошеноста на пневматиците.
Покрај сопирањето, зимските гуми овозможуваат подобра контрола при свртување, тргнување и искачување по заснежени патишта. Тоа е особено важно на планинските превои, но и во градскиот сообраќај, каде што наглото сопирање и честите промени на насоката се секојдневие.
Сепак, зимските гуми не се подеднакво ефикасни во сите временски услови. При повисоки температури и на топол асфалт, летните гуми генерално обезбедуваат подобри перформанси. Затоа употребата на соодветни пневматици треба да се приспособи на сезоната и условите на возење.
Што точно бара законот во Македонија?
Според информациите на Министерството за внатрешни работи и Авто-мото сојузот на Македонија (АМСМ), од 15 ноември до 15 март возилата што учествуваат во јавниот сообраќај мора да поседуваат пропишана зимска опрема.
За патничките возила со најголема дозволена маса до 3.500 килограми, прописите предвидуваат две можности:
- Зимски гуми на сите четири тркала, со минимална длабочина на шарата од четири милиметри.
- Летни гуми на сите четири тркала, со шара од најмалку четири милиметри, под услов во возилото да има синџири за снег со соодветна големина за погонските тркала или други соодветни помагала.
За возилата со погон на сите четири тркала (4×4), минималната длабочина на шарата на зимските гуми изнесува шест милиметри. Доколку се користат летни гуми, потребна е шара од најмалку четири милиметри и соодветни синџири. Кај возилата со постојан погон на сите тркала, синџирите треба да бидат обезбедени најмалку за задната осовина, додека кај возилата со преклоплив погон – за постојано вклучената осовина.
Кај возилата над 3.500 килограми, прописите предвидуваат зимски гуми со најмалку шест милиметри шара на погонските тркала или летни гуми со најмалку четири милиметри шара, во комбинација со пропишани синџири или други соодветни помагала.
Важно е да се нагласи дека законската обврска важи независно од тоа дали на патиштата има снег или мраз.
Дали синџирите можат да ги заменат зимските гуми?
Според македонските прописи, возачите можат да ги исполнат законските услови и со летни гуми со пропишана длабочина на шарата и соодветни синџири во возилото.
Но, од аспект на безбедноста, овие две решенија не се целосно еднакви. Синџирите се наменети за употреба во специфични зимски услови, пред сè на заснежени и заледени патишта, додека зимските гуми обезбедуваат подобро прилепување во поширок опсег на студени зимски услови.
Тоа значи дека возило со летни гуми и синџири во багажникот може да биде законски опремено, но не мора да има исти перформанси при сопирање и управување како возило со квалитетни зимски гуми.
Не е важна само шарата, туку и состојбата на гумите
При подготовката на возилото за зимскиот период, возачите треба да обрнат внимание и на староста, истрошеноста и општата состојба на пневматиците.
Дури и зимска гума со законски дозволена длабочина на шарата може да има намалени перформанси доколку гумената смеса е остарена, стврдната или оштетена.
Потребно е да се проверат и притисокот во гумите, евентуалните пукнатини и нерамномерното трошење. Нискиот притисок или оштетувањата можат дополнително да ја нарушат стабилноста на возилото.
Од Републичкиот совет за безбедност на сообраќајот на патиштата потсетуваат дека зимските услови, намалената видливост, влажните коловози и голомразицата бараат зголемена внимателност и одговорно однесување на сите учесници во сообраќајот.
Зимските гуми не можат целосно да го елиминираат ризикот од сообраќајни незгоди, но во соодветни услови можат значително да ја подобрат контролата врз возилото. Затоа, покрај исполнувањето на законските обврски, од особена важност се приспособената брзина, поголемото растојание меѓу возилата и избегнувањето нагли маневри.
