Аналитика
Инфлацијата во САД повторно ги надмина очекувањата, доларот зајакна, а златото, кое традиционално се смета за заштита од економска неизвесност, почна да губи вредност. На светските пазари цената се спушти под психолошката граница од 4.000 долари за унца, додека и среброто се најде под продажен притисок. Но, зад падот на цените се крие посложена слика – инвеститорите се повлекуваат од ризични позиции, додека централните банки продолжуваат да ги зголемуваат резервите во злато.
На 12 ноември златото го продолжи падот трет ден по ред, спуштајќи се на околу 3.950 долари за тројунца, додека среброто се тргуваше околу 51 долар. Главниот поттик за распродажбата дојде од американската економија, каде што потрошувачките цени во октомври пораснале за 0,4 проценти, над очекуваните 0,3 проценти. Ова ги зголеми очекувањата дека Федералните резерви во декември повторно ќе ги зголемат каматните стапки.
Иако златото се смета за заштита од инфлацијата, повисоките камати ја намалуваат неговата привлечност, бидејќи за разлика од депозитите и обврзниците, тоа не носи каматен принос. Дополнително, посилниот долар го прави поскапо за инвеститорите што купуваат со други валути.
Но, краткорочната реакција на финансиските пазари не ја покажува целосната состојба со побарувачката. Според најновиот извештај на Светскиот совет за злато, објавен на 3 ноември, централните банки во третиот квартал од 2026 година купиле нето 321 тон злато, што е 42 проценти повеќе отколку во истиот период минатата година. Од почетокот на годината нивните нето-купувања достигнале 675 тони.
Истовремено, инвестициските фондови што вложуваат во физичко злато забележале прилив од 211 тони во третиот квартал, со што нивните вкупни резерви достигнале рекордни 4.256 тони. Наспроти тоа, побарувачката за златни прачки и монети се намалила за 19 проценти во однос на истиот квартал лани, додека побарувачката за накит паднала за 17 проценти.
Овие податоци откриваат различно однесување на големите институционални инвеститори и купувачите на физичко злато. Додека централните банки го зголемуваат златото во резервите поради диверзификација и заштита од долгорочни ризици, дел од индивидуалните инвеститори се повнимателни поради високите цени и неизвесноста околу нивното понатамошно движење.
Кај среброто ситуацијата е уште посложена. За разлика од златото, кое во голема мера има монетарна и инвестициска улога, среброто е важна индустриска суровина. Се користи во електрониката, автомобилската индустрија, соларните технологии и инфраструктурата поврзана со вештачката интелигенција.
Според Институтот за сребро, глобалниот пазар во 2026 година се движи кон шеста последователна година во која побарувачката ја надминува понудата, со проценет недостиг од 46,3 милиони унци. Сепак, истото истражување предвидува намалување на индустриската потрошувачка за околу три проценти, делумно поради помалата употреба на сребро во производството на соларни панели.
Тоа значи дека ограничената понуда не гарантира постојан раст на цената. Среброто истовремено реагира на инвестициското расположение, индустриската активност и технолошките промени, поради што неговите ценовни движења можат да бидат значително поизразени од оние на златото.
И покрај сегашниот пад, пошироките прогнози не укажуваат на исчезнување на интересот за благородните метали. Во октомврискиот извештај, Светската банка прогнозира дека нивните просечни цени во 2026 година ќе бидат околу 40 проценти повисоки отколку во 2025 година, пред умерено намалување во 2027 година. Ова е прогноза за целата група благородни метали, а не конкретна проценка за идната цена на златото или среброто.
За инвеститорите, клучното прашање затоа не е само дали златото и среброто поевтиниле доволно за да се купуваат, туку дали причините што го предизвикале падот се привремени или ќе продолжат да влијаат врз пазарот.
Понатамошното движење ќе зависи од американската монетарна политика, силата на доларот, геополитичките ризици и побарувачката од големите инвеститори. За купувачите на физичко злато и сребро дополнително се важни разликата меѓу куповната и продажната цена, трошоците за чување и инвестицискиот период.
Падот на цените може да отвори инвестициска можност, но сам по себе не претставува доказ дека пазарот го достигнал дното. Токму тоа е дилемата што ќе го одреди следниот период на тргување со благородните метали.
