Инфлацијата повторно ја турка ЕЦБ кон повисоки камати – декември станува клучен

Европската централна банка повторно е пред дилемата дали инфлацијата ќе почне поубедливо да попушта или ќе биде потребно ново зголемување на каматните стапки уште во декември.

Главниот економист на ЕЦБ, Филип Лејн, денеска испрати јасен сигнал дека таквата можност е отворена. Доколку податоците со кои Банката ќе располага во декември не покажат значително подобрување на инфлациската слика, ново зголемување на каматите би било разумен потег.

„Ако информациите што ќе ги имаме во декември бидат исти како оние што ги имаме денес, тогаш би било разумно да ги зголемиме каматните стапки“, изјави Лејн, пренесува Reuters.

Изјавата доаѓа во момент кога ЕЦБ внимателно проценува дали повторното засилување на инфлацијата е само привремена последица на енергетските и геополитичките шокови или ценовните притисоци почнуваат подлабоко да се вградуваат во европската економија.

Лејн предупредува дека врвот на инфлацијата можеби сè уште не е достигнат и дека до крајот на годината таа би можела да остане малку над 4 проценти, односно повеќе од двојно над среднорочната цел на ЕЦБ од 2 проценти. Во Франкфурт особено внимателно се следат базичната инфлација, цените на храната и услугите, бидејќи токму тие покажуваат дали поскапувањата се шират и надвор од енергетскиот сектор.

Најголемиот ризик за ЕЦБ е повисоките трошоци за енергија подолго да се пренесуваат врз храната, транспортот, услугите и платите. Во такво сценарио инфлацијата би можела да остане висока подолго од очекуваното, а просторот за чекање на централната банка би се намалил.

На последната седница, на 29 октомври, ЕЦБ ги остави каматните стапки непроменети, но со тоа не ја затвори можноста за ново затегнување на монетарната политика. До декемвриската седница ќе бидат објавени нови податоци за инфлацијата, економскиот раст, платите, вработеноста, индустриското производство и деловната активност, а ЕЦБ ќе располага и со нов сет макроекономски проекции.

Токму тие показатели ќе бидат клучни за следната одлука. Ако покажат дека ценовните притисоци остануваат силни, особено во услугите и кај базичната инфлација, аргументите за уште едно зголемување на каматите ќе бидат посилни. Ако, пак, инфлацијата почне појасно да се смирува, ЕЦБ може да избере уште една пауза.

Енергетските пазари и натаму остануваат една од најголемите непознати. Цените на нафтата можат значително да се променат до декември, но за ЕЦБ веќе не е доволно само да го следи движењето на енергенсите. Поважно е дали претходните поскапувања веќе се прелеваат во поширока инфлација и дали компаниите продолжуваат да ги пренесуваат повисоките трошоци врз потрошувачите.

Лејн не е единствениот член на ЕЦБ кој ја остава отворена можноста за ново зголемување. Reuters претходно објави, повикувајќи се на извори од Управниот совет, дека меѓу дел од креаторите на монетарната политика постои очекување дека декември би можел да донесе уште едно зголемување од 25 базични поени, доколку инфлацијата не покаже доволно јасни знаци на попуштање.

Во такво сценарио депозитната стапка би се зголемила од сегашните 2,50 на 2,75 проценти. Сепак, ЕЦБ засега внимателно избегнува однапред да се обврзе на таков потег и повторува дека секоја одлука ќе зависи од податоците и проценката за трајноста на инфлациските притисоци.

Ново зголемување на каматите би значело продолжување на периодот на поскапо финансирање во еврозоната. Повисоките референтни стапки влијаат врз цената на новите кредити, го поскапуваат задолжувањето на компаниите и ја ограничуваат потрошувачката и инвестициите. Тоа е токму механизмот преку кој централната банка се обидува да ја намали побарувачката и да го забави растот на цените.

Но, ЕЦБ мора внимателно да балансира. Премногу слаба реакција може да дозволи инфлацијата подолго да остане висока, додека премногу агресивно зголемување на каматите може дополнително да ја притисне економската активност.

Затоа декемвриската седница добива сè поголема тежина. Следните неколку недели треба да покажат дали инфлацијата навистина се смирува или ЕЦБ повторно ќе мора да интервенира со повисоки камати.

По денешната порака на Филип Лејн, барем едно е јасно – можноста за ново зголемување во декември останува целосно отворена.