Македонија станува гасна раскрсница на Балканот – првата нова врска ќе профункционира во 2027 година

Македонија се подготвува за нова улога на регионалната енергетска карта. Со изградбата на гасните интерконектори со Грција и Србија, земјата треба да добие пристап до повеќе извори на природен гас, но и можност да стане важна транзитна точка меѓу југот и северот на Балканот. Првата врска се очекува да биде пуштена во употреба во првата половина на 2027 година, а втората до крајот на 2028 година, најави премиерот Христијан Мицкоски.

Двата проекта, според премиерот, имаат огромно геостратешко значење, но нивната вредност не се ограничува само на транспортот на гас. Тие би можеле да отворат простор за нови инвестиции во производството на електрична енергија и за модернизација на постојните термоелектрани, кои сега користат јаглен.

„Во овој момент како никогаш досега се градат два гасоводни интерконектори, едниот со нашиот јужен сосед, другиот со нашиот северен сосед“, истакна Мицкоски, одговарајќи на новинарски прашања по отворањето на новото основно училиште во Ченто.

Според најавените рокови, интерконекторот со Грција треба да профункционира до крајот на јуни 2027 година, додека гасното поврзување со Србија се очекува да биде целосно синхронизирано до крајот на 2028 година.

За македонската економија, ова значи потенцијално намалување на зависноста од еден правец на снабдување. Поврзувањето со грчкиот гасен систем би овозможило пристап и до течен природен гас преку терминалите во Грција, додека интерконекторот со Србија би ја проширил регионалната поврзаност и можностите за транзит. Повеќето правци за снабдување можат да ја засилат конкуренцијата, иако сами по себе не гарантираат пониски цени за потрошувачите.

Особено важна е можноста природниот гас да добие поголема улога во домашното производство на електрична енергија. Мицкоски посочи дека новата инфраструктура може да привлече инвеститори заинтересирани за изградба на гасни електрани, но и да овозможи дел од постојните капацитети на јаглен да се пренаменат за користење гас.

Таквата трансформација, според премиерот, би овозможила продолжување на работата на термоенергетските објекти и зачувување на работните места. Тој информира дека АД ЕСМ веќе разговара со Светската банка за овој процес и дека наскоро очекува позитивни вести.

Новите интерконектори се планираат и со поглед кон идните енергетски технологии. Министерката за енергетика Сања Божиновска неодамна посочи дека гасните врски со Грција и Србија се проектирани со можност за иден транспорт на водород. Тоа би можело да ја продолжи нивната употреба и во услови на постепена промена на енергетските извори.

Сепак, економските придобивки ќе зависат од завршувањето на проектите во предвидените рокови, обезбедувањето извори на снабдување и интересот на инвеститорите. За Македонија, двата гасовода претставуваат можност не само да купува гас од повеќе правци, туку и да добие поголема улога во неговиот регионален транспорт.