Аналитика
Десетици тони храна што не ги исполнувала безбедносните услови биле отстранети од македонскиот пазар, додека уште поголеми количества биле запрени при увоз. За само осум месеци инспекторите уништиле речиси 70 тони небезбедна храна, забраниле увоз на повеќе од 21 тон производи од неживотинско потекло и вратиле над 122 тони храна од животинско потекло во земјите од кои пристигнала. Податоците отвораат важно прашање – колку е безбедна храната што секојдневно се нуди на македонскиот пазар и колку ефикасно функционира контролата од границата до продажното место?
Според Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ), од јануари до август годинава биле спроведени 74.838 инспекциски надзори, при што биле уништени точно 69.776 килограми небезбедна храна од домашниот промет и од увоз. Дополнително, забранет е увоз на 21.105 килограми храна од неживотинско потекло, а во земјите на потекло биле вратени пратки со вкупна тежина од 122.602 килограми производи од животинско потекло. Овие бројки ги соопшти директорот на АХВ, Оливер Миланов, по повод Светскиот ден на храната.
Станува збор за три различни видови интервенции – уништување храна, забрана за увоз и враќање пратки. Затоа, количините не треба да се претставуваат како единствена маса уништена храна. Сепак, нивниот обем покажува колку значајна улога има инспекцискиот надзор во спречувањето небезбедни производи да стигнат до потрошувачите.
Дека ризиците не постојат само при увозот покажуваат и последните акции на терен. На зелениот пазар во скопската населба Ченто инспекторите неодамна запленија и уништија околу два тона храна што се продавала надвор од предвидените места, во несоодветни хигиенски услови. Контролата била спроведена во соработка со комуналните инспектори на Град Скопје и Државниот пазарен инспекторат.
Меѓу позначајните интервенции годинава беше и спречувањето увоз на 27,5 тони УХТ-млеко од Косово, кај кое лабораториските испитувања утврдиле присуство на афлатоксин над дозволените граници. Млекото било наменето за продажба во синџир маркети, но наместо на полиците, завршило на депонијата „Дрисла“, каде што било уништено под надзор на ветеринарен инспектор.
Контролите откриваат и поширок проблем со почитувањето на прописите. При претходна инспекциска акција во продавници за здрава храна биле уништени повеќе од еден тон небезбедни производи, а кај 14 оператори било утврдено дека воопшто не биле регистрирани за работа со храна.
Освен инспекциските контроли, граѓаните и компаниите сè почесто се обраќаат до надлежната институција. Во првите осум месеци биле поднесени повеќе од илјада иницијативи за инспекциски надзор, најмногу поврзани со здравствената заштита и благосостојбата на животните.
„Нашата цел не е само да реагираме кога ќе се утврдат неправилности, туку и преку превентивни активности, едукација и соработка со сите чинители да придонесеме кон повисоко ниво на безбедност на храната“, истакна Миланов.
Прашањето за безбедноста на храната има и економска димензија. За производителите и трговците, непочитувањето на прописите може да значи уништени производи, загубени приходи и нарушена репутација. За потрошувачите, пак, редовните контроли се основа за доверба во производите што ги купуваат.
Последните резултати покажуваат дека инспекциските служби откриваат и спречуваат ризици, но сами по себе не даваат одговор дали небезбедната храна станува почеста појава. За таква оценка би биле потребни споредливи податоци за претходните години, обемот на увозот и бројот на утврдени неправилности.
