Аналитика
Односите меѓу САД и Канада, кои и онака се затегнати, веројатно дополнително ќе се влошат откако САД рано во вторникот ја спроведоа одлуката за забрана на увоз на канадски производи во вредност од речиси една милијарда долари, вклучувајќи алкохолни пијалаци, млечни производи и мотоцикли.
Оваа забрана претставува занемарлив дел од годишната билатерална трговија меѓу двата северни соседи, која изнесува 880 милијарди долари. Сепак, таа означува ново заострување на трговската војна што претседателот Доналд Трамп ја води против долгогодишниот сојузник и трговски партнер на Америка.
Најновиот судир започна во текот на летото, кога Трамп се повика на закон од времето на Големата депресија за да воведе царини од 50 % на канадски увоз во вредност од околу 20 милијарди долари, тврдејќи дека Канада врши дискриминација врз американските производители на млечни производи, автомобили и алкохолни пијалаци. Канада веднаш возврати со царини од 15 %, 25 % или 50 %, со што соодветно одговори на вредноста на американскиот увоз.
За да ја казни Канада поради нејзиниот одговор на неговите царини, Трамп одлучи да забрани увоз на одредени канадски производи, при што одлуката стапи на сила во вторник, во 00:01 часот по источно време.
ЕКОНОМСКОТО ВЛИЈАНИЕ НА МЕРКАТА ЌЕ БИДЕ СКРОМНО
Економското влијание веројатно ќе биде минимално, со оглед дека производите на списокот за забрана веќе биле опфатени со царините на Трамп. За многу од овие стоки, царината од 50% веќе делуваше како де факто забрана, бидејќи го правеше увозот од Канада во САД економски неисплатлив.
Забраната би опфатила канадски увоз во вредност од 967 милиони долари, врз основа на податоците за 2025 година. Од таа сума, 87% би отпаѓале на алкохолни пијалаци, кои САД ги таргетираа откако некои канадски провинции одговорија на провокациите на Трамп со забрана за продажба на американски алкохол во продавниците. Забранети се и одредени млечни производи, вклучително и сурутката, која е нуспроизвод од преработката на млеко. Двете земји долго време се во спор околу обидите на Канада да ја заштити својата индустрија за млечни производи од странска конкуренција преку воведување високи царини штом увозот на млечни производи ќе ја надмине одредената квота.
Забраната опфаќа и мотоцикли. Компанијата „Bombardier Recreational Products“ (BRP) од Квебек потврди дека нејзините мотоцикли со три тркала, „Can-Am Spyder“ и „Canyon“, „ќе бидат исклучени од увозот во САД“. Сепак, од BRP изјавија дека влијанието веројатно нема да се почувствува до следната година, бидејќи веќе е завршен поголемиот дел од производството и испораките за тековната сезона.
Овој застој ги загрозува напорите за обновување на Договорот меѓу САД, Мексико и Канада – северноамерикански трговски договор што Трамп ги принуди соседите на Америка да го прифатат за време на неговиот прв мандат и кој еднаш го нарече „најмодерен, најсовремен и најбалансиран трговски договор во историјата на нашата земја“.
Договорот овозможуваше поголемиот дел од стоките да ги минуваат северноамериканските граници без царина. Но, откако минатата година се врати во Белата куќа, Трамп најави низа царини што ја заматија иднината на трговијата во регионот.
Трамп најголемиот дел од својот гнев го насочи кон Канада. Тој отворено се обидува да го премести канадското производство на југ. Исто така, тој го разгори јавното мислење во Канада со тоа што постојано сугерираше земјата да стане 51-ва американска држава.
Канадскиот премиер Марк Карни дојде на власт минатата година со ветување дека ќе му се спротивстави на Трамп. Покрај воведувањето контрамерки за царините на Трамп – при што Кина е единствената друга земја што го сторила тоа, но со сосема поинакви резултати – Карни се обидува да ја намали зависноста на Канада од САД, кои минатата година учествуваа со повеќе од 70% во канадскиот извоз.
„Сега треба да се плати цена за пристап до пазарот на САД“, изјави Карни претходно овој месец. Канадскиот премиер сака да ја удвои трговијата на Канада со земји надвор од САД во текот на следната деценија.
Карни ја прифати идејата Канада да стане прва придружна членка на Европската Унија. Тој минатата недела изјави и дека трговските преговори со Индија бележат „добар напредок“ и дека двете земји имаат за цел да ги завршат разговорите до самитот на Г20 во средината на декември. Претходно оваа година, Карни исто така се дистанцираше од ставот на САД, склучувајќи договор со Кина за дозволување увоз на ограничен број кинески електрични возила во Канада со значително намалени царини, во замена за тоа Кина да ги намали царините за канадската канола.
„Ја земаме предвид одлуката за стапување во сила на претходно најавените трговски мерки на администрацијата“, изјави Габриел Бруне, портпарол на канадскиот министер за трговија со САД, Доминик Леблан. „Наш првенствен приоритет останува заштитата и поддршката на канадските работници, земјоделци, семејства и бизниси од овие неоправдани потези. Нашиот главен фокус е на она што можеме да го контролираме: зајакнување на домашната економија, диверзификација на партнерствата во странство и градење силна Канада за сите Канаѓани.“
„Ќе дојдат и ќе речат: ‘Господине, жалиме’“, им рече тој на новинарите во понеделникот. „Многу, многу лошо се однесуваа кон Соединетите Држави. Мислам дека ќе се постигне договор, но тој ќе биде фер.“
(Фото: Трамп и Карни во Белата куќа, White House)
