Аналитика
Новиот дигитален граничен систем на Европската Унија требаше да го донесе патувањето во 21 век, но, за жал, го збунуваат идентични близнаци. Ова е најновиот во низата проблеми за проблематичниот нов систем за влез и излез, за кој претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, овој месец призна дека има нерешени „технички проблеми“ и дека му е потребна „доста многу работа“, пишува во најновото издание на Политико.
Шемата, која треба да ги замени физичките печати за пасоши со база на податоци низ цела ЕУ, поткрепена со биометриски податоци, беше пуштена во употреба на 10 април по четири години одложувања на проектот. Оттогаш, патниците се соочуваат со одложувања додека чекаат во ред за скенирање на лицата и земање отпечатоци од прсти.
Но, долгите редици на границата не се единствениот проблем со EES.
Една Британка беше испрашувана од граничната полиција од многу чудна причина кога се обиде да се врати во Велика Британија од Клуж-Напока во Романија кон крајот на мај. Романските власти ја обвинија жената, која инаку е вработена во POLITICO, дека нелегално престојувала во Шенген зоната, врз основа на тоа што нејзиното заминување не било правилно евидентирано по претходната посета на Амстердам во април 2026 година.
Само, имало еден проблем: Таа не била во Амстердам во април 2026 година. Но, нејзината идентична сестра близначка била.
Жената, на која ѝ беше дадена анонимност за да се избегнат какви било идни компликации на границата и да се почитува приватноста на нејзината близначка, беше испрашувана околу 15 минути од страна на властите.
Кога им кажала на граничните службеници за постоењето на нејзината близначка, првично била обвинета дека и го позајмила својот пасош – што не го сторила. Близначката на жената се вратила во Велика Британија во времето на инцидентот и никогаш не стапнала во Романија.
Се чини дека EES ги помешала двете жени врз основа на нивните идентични скенирања на лицето, нивните идентични презимиња, датуми на раѓање и националност – единствените работи што ги имаат заедничко во однос на системот. Тие имаат различни отпечатоци од прсти, имиња и, што е клучно, свои пасоши.
На жената конечно ѝ беше дозволено да лета, но таа останува загрижена за идните патувања.
ШТО ВЕЛАТ ЕКСПЕРТИТЕ?
Драмата може да се должи на два одделни случаи на лоша имплементација на EES од страна на земјите-членки кои напаѓаат одеднаш, рече Ниови Вавула, претседател по сајбер политика на Универзитетот во Луксембург.
Вавула, која ги советуваше пратениците за техничките детали на EES, посочи дека бизарната ситуација можеби е предизвикана од неправилно регистриран излез за близнакот во Амстердам – како и лошо спроведена проверка од страна на романските власти во Клуж.
Академикот рече дека се чини дека проверката за излез од Амстердам била спроведена кога EES „не бил целосно подготвен или имало дефект“ на станицата – веројатно со оглед на тоа што датумот на патување на 12 април бил толку брзо по датумот на 10 април за компјутерскиот систем. Ова „воопшто не било невообичаено“ и било потврдено од широко распространетите извештаи, рече таа.
Но, испрашувањето на втората близначка во Клуж, исто така, сугерираше дека „романските власти не ја завршиле својата работа правилно“. Според прописите на EES, властите не треба да го идентификуваат патникот само според сликата за препознавање на лицето – туку треба да ја споредат и со отпечатокот од прст или пасошот, што би било различно. „Се чини дека властите не се добро обучени да прават разлика помеѓу различните процеси и се потпираат на сликите од лицето како единствен метод за идентификација“, рече Вавула. „Фактот што не ги провериле деталите за пасошот во EES, ниту пак зедоа предвид дека EES е сè уште свеж и дека има разни проблеми, покажува она што се нарекува пристрасност кон закотвување – кога се потпирате на првиот доказ и ги игнорирате сите други.“
ДЕВЕТ ДРЖАВИ НА ЕУ БАРААТ ФЛЕКСИБИЛНОСТ ОКОЛУ ЕЕС
Минатата недела коалиција од девет европски земји го повикаа Брисел да ја продолжи флексибилноста во итни случаи за Системот за влез/излез, тврдејќи дека блокот сè уште не е подготвен постепено да ги укине сегашните заштитни мерки. Во заедничко писмо од 7 јули, Белгија, Франција, Германија, Грција, Италија, Малта, Холандија, Португалија и Швајцарија му рекоа на комесарот за внатрешни работи Магнус Брунер дека првите месеци од работењето на системот откриле „значајни тешкотии“ што не можат да се потценат.
Претходно, со исто барање се обратија и здруженијата на најголемите европски аеродроми и авиокомпании. Иако ја потврдија својата поддршка за новиот систем, тие побараа Комисијата да им дозволи на земјите-членки да продолжат да го користат вградениот механизам за итни случаи на системот по 6 септември 2026 година, кога треба да истече.
Механизмот им овозможува на граничните власти, во исклучителни случаи, привремено да го суспендираат собирањето отпечатоци од прсти и скенирање на лица од патниците за да се намали метежот, а воедно да ги регистрираат сите што влегуваат и излегуваат од Шенген зоната.
Комесарот за миграција на ЕУ, Магнус Брунер, им рече на раководителите на аеродромите и авиокомпаниите дека Системот за влез/излез (EES), кој е постепено воведен од октомври минатата година, има за цел „да ги заштити нашите граѓани, без непотребна непријатност за посетителите надвор од Шенген зоната“.
Според правилата, кои беа развиени осум години пред да стапат во сила, на граѓаните кои не се членки на ЕУ им се земаат отпечатоци од прсти и се фотографираат наместо традиционалното печатење во пасошот. Сепак, воведувањето – кое е одговорност на националните влади – беше оптоварено со технички проблеми и предизвика зголемување на времето на чекање за странските посетители.
Брисел претходно негираше широко распространети недостатоци во системот, но претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен, во петокот призна дека „техничките проблеми“ ќе бараат значителна работа за да се решат.
Иако Брунер рече дека EES „работи добро“ во повеќето земји-членки и на повеќето аеродроми на ЕУ, тој призна дека патниците се принудени да чекаат подолго на одредени дестинации, при што ги обвини факторите како „недоволен персонал или недостаток на соодветна инфраструктура“.
