Аналитика
Во силен одговор на растечката паника во индустријата, извршниот директор на популарната нискобуџетна компанија Рајанер, Мајкл О’Лири, категорично ги отфрли стравувањата дека претстојниот недостиг на гориво за авиони ќе предизвика масовни откажувања на летови низ Европа ова лето. Зборувајќи за време на долгоочекуваниот конференциски повик по објавувањето на годишните резултати на авиокомпанијата, отворениот авијациски магнат проектираше слика на апсолутна доверба.
И покрај тековниот конфликт на Блискиот Исток и ефективната блокада на Ормутскиот теснец, О’Лири потврди дека синџирите на снабдување успешно се адаптирале, насочувајќи ја Европа подалеку од она што многу аналитичари го предвидоа како оперативна катастрофа.
Европските авиокомпании стануваат сè поуверени дека континентот ќе избегне недостиг од гориво за авиони ова лето, бидејќи рафинериите го максимизираат производството на гориво за авиони, а купувачите го диверзифицираат увозот за да ги компензираат загубите во снабдувањето од Блискиот Исток со зголемени испораки од САД и Нигерија.
Во врска со проблемот околу снабдување со авионско гориво се огласи и Европската Комисија, која објави дека продолжува да ја следи состојбата на пазарот на нафта и подготвува координиран одговор за решавање на ситуацијата со снабдувањето со гориво за авиони. „Иако во моментов нема недостиг на гориво во ЕУ, регионалните ограничувања во снабдувањето би можеле да се појават во следните недели ако блокадата на испораките на нафта преку Ормутскиот теснец не се реши – при што горивото за авиони е примарна грижа“, се вели во вчерашното соопштение на ЕК.
Еден месец по почетокот на војната во Иран и кризата во Ормускиот теснец, авиокомпаниите, службениците и аналитичарите почнаа да предупредуваат дека Европа има само неколку недели снабдување со гориво за авиони и дека неизбежната криза ќе дојде кон средината на мај, или најдоцна до крајот на мај.
Фатих Бирол, извршен директор на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), кон средината на април предупреди дека Европа има „можеби шест недели или приближно толку“ преостанати резерви на гориво за авиони.
Авиокомпаниите предупредија дека нивните трошоци за гориво се зголемуваат и дека оваа година ќе го намалат капацитетот и летовите на непрофитабилните рути за да заштедат на трошоци.
Порано овој месец, Lufthansa Group, најголемата европска авиокомпанија, изјави дека очекува порастот на цените на горивото за авиони да ја чини дополнителни 2 милијарди долари оваа година, бидејќи затворањето на Ормутскиот теснец „доведува до недостиг на снабдување со керозин, а со тоа и до значително зголемување на цените на керозинот“.
Lufthansa минатиот месец изјави дека ќе отстрани вкупно 20.000 летови на кратки релации од својот европски летен распоред.
Air France-KLM очекува дека сметката за гориво ќе скокне за 2,4 милијарди долари оваа година, од кои 1,1 милијарда долари ќе дојдат во вториот квартал.
Сепак, ниту една од авиокомпаниите не предупреди за непосреден недостиг на снабдување со гориво за авиони. International Airlines Group (IAG), сопственик на British Airways, изјави претходно овој месец: „Врз основа на она што го знаеме денес, сме уверени во снабдувањето со гориво за авиони на нашите главни пазари во текот на летото. Денес ситуацијата е повеќе поврзана со цената на горивото отколку со достапноста“.
Дополнително, големите компании за нафта и гас „Репсол“ од Шпанија и „Галп“ од Португалија го максимизираа производството на гориво за авиони во последните недели, изјавија раководителите за „Фајненшл тајмс“, што е знак дека големите компании за нафта и рафинериите се стимулирани да го зголемат производството на керозин со највисоки маржи во последните години.
КЕРОЗИН ЌЕ ИМА, НО ПО КАКВА ЦЕНА?
Влоговите за глобалниот туристички сектор не можеа да бидат поголеми. Горивото е крвотокот на авијациската индустрија, диктирајќи ги цените на билетите, одржливоста на рутите и, на крајот, опстанокот на корпорациите. Со брзото приближување на летната сезона на празници, милиони патници – и економиите што се потпираат на нивните туристички долари – го задржуваат здивот. Интервенцијата на О’Лири обезбедува клучно психолошко сидро за пазарот, дури и кога тој мрачно предупреди дека иако горивото ќе тече, превисоката цена за негово стекнување ќе предизвика финансиски жртви кај помалку подготвените конкуренти.
Европските превозници сега агресивно набавуваат рафинирано гориво за авијација од Западна Африка, Америка и Норвешка. Оваа географска диверзификација ја неутрализираше непосредната закана од суви резервоари во главните центри. Гари Меклин, генерален директор на аеродромот во Даблин, ја потврди проценката на О’Лири, потврдувајќи дека терминалот не доживува краткорочни влијанија врз снабдувањето.
Иако физичката достапност на горивото „Џет-А“ е навидум загарантирана, финансискиот товар што го наметнува останува сериозен проблем. Пред ескалацијата во февруари, цените на суровата нафта се движеа околу 70 долари за барел. На врвот на паниката, бројките скокнаа на неверојатни 140 долари за барел. За авиокомпаниите што работат со многу мали маржи, таквата нестабилност е смртна казна освен ако не се ублажи со агресивна финансиска заштита.
(Фото: Julian Herzog, CC BY 4.0)
