Аналитика
Министрите за надворешни работи од водечките западни демократии во светот денес ги почнуваат своите средби во Франција, во контекст на војните во Иран и Украина, економската несигурност и растечката вознемиреност околу сè понепредвидливата надворешна политика на САД.
Дводневниот собир што се одвива во реставрираната опатија Во-де-Серне од 12 век, околу 40 км југозападно од Париз, ги собира министрите од Г7 – Велика Британија, Канада, Франција, Германија, Италија, Јапонија и САД – заедно со Европската Унија.
Групацијата, која првпат се состана како шест во блискиот Рамбује пред 50 години, традиционално пристапуваше кон своите основни економски и геополитички предизвици со широк консензус.
Но, таа кохезија е нарушена откако Доналд Трамп се врати на претседателската функција во САД во 2025 година.
ТРАМП – ЕЛЕМЕНТ НА ДЕСТАБИЛИЗАЦИЈА
Иако сите земји од Г7 се блиски сојузници на САД, ниту една недвосмислено не понуди поддршка за нападот врз Иран, што го налути Трамп.
Сојузниците и противниците ја поминаа изминатата година обидувајќи се да одговорат на ненадејните промени во политиката на САД, од царините до Украина, а сега и конфликтот на Блискиот Исток, за кој европските дипломати и претставници велат дека нема јасни цели или стратегија за излез.
На своето прво патување во странство од почетокот на војната, американскиот државен секретар Марко Рубио ќе им се придружи на колегите врвни дипломати од Канада, Германија, Италија, Франција, Јапонија и Велика Британија, но само на вториот ден.
Една од целите на Франција, која годинава го држи ротирачкото претседателство со Г7, е „да се справи со главните глобални нерамнотежи кои во многу аспекти го објаснуваат нивото на тензија и соперништво на кое сме сведоци со многу конкретни последици за нашите сограѓани“, изјави за АФП во вторник францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро.
Началникот на француската армија во среда се пожали на непредвидливоста на Вашингтон, велејќи дека тоа влијае на интересите и безбедноста на сојузниците.
„Ставот на САД е елемент на дестабилизација на меѓународниот систем за сите играчи, не само за членовите на Г7, туку и за Кина, (и) за многу, многу земји во светот“, рече Томас Гомар, директор на Францускиот институт за меѓународни односи со седиште во Париз.
Нагласувајќи го прекинот од претходната практика, претставниците ги напуштија напорите за изработка на договорено сеопфатно конечно соопштение за да се избегнат отворени тензии.
Врвен приоритет за партнерите на Вашингтон ќе биде дебрифинг од американскиот државен секретар Марко Рубио, кој ќе присуствува на вториот ден од состанокот во петок.
Официјалните лица изјавија дека сојузниците се надеваат дека ќе добијат поголема појасност за воените операции на САД и Израел против Иран и за тоа дали постои некаков значаен дипломатски канал за прекин на конфликтот.
Разговорите ќе се фокусираат и на Ормутскиот теснец, кој Иран ефикасно го затвори, задушувајќи околу една петтина од глобалните залихи на нафта.
Ќе присуствуваат и министри од Бразил, Индија, Јужна Кореја и Саудиска Арабија, сите клучни економски гиганти чие усогласување е клучно за глобалната безбедност, енергија и дипломатски кризи.
УКРАИНА ВО ВТОР ПЛАН
Во меѓувреме, преговорите за прекин на војната на Русија во Украина се во застој, а европските претставници стравуваат дека САД – кои ги предводеа напорите за преговори и се залагаа за зближување со Москва – би можеле да го турнат Киев кон неповолен мировен договор пред среднорочните избори во САД во ноември.
Европските претставници изјавија дека ќе му нагласат на Рубио дека таков исход би бил неприфатлив, залагајќи се наместо тоа за построги санкции врз Русија и итни напори за подготовка на Украина за уште една зима војна.
Тие треба да вклучуваат заштита на нејзиниот енергетски сектор, кој постојано е цел на руски напади, како и континуирана воена поддршка за Киев, рекоа тие.
„Ќе ја повториме цврстата поддршка за Киев и за напорите за посредување на САД, нагласувајќи ја потребата од одржување силен притисок врз Москва преку санкции“, изјави италијански дипломатски извор.
Министерот за надворешни работи на Украина ќе присуствува на разговорите.
(Фото: Vaux-de-Cernay Abbe,y Coyau / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)
