Аналитика
Администрацијата на Доналд Трамп времено ги укина санкциите за дел од иранската нафта, со цел да го ублажи растот на цените на глобалниот енергетски пазар. Одлуката со важност од 30 дена, се однесува на нафтата што веќе е извезена, но останала „заглавена“ на море поради санкциите.
Според американското Министерство за финансии, со оваа мерка на пазарот би можеле да се појават околу 140 милиони барели нафта – количина што може значително да влијае врз глобалната понуда и да го намали ценовниот притисок.
Одлуката доаѓа во чувствителен момент, во услови на засилени тензии меѓу САД и Иран, како и поширок конфликт на Блискиот Исток. Во последните недели, енергетските пазари реагираа со нагло поскапување, при што цената на нафтата во одредени моменти се приближи до 120 долари за барел. Според анализи на Меѓународна агенција за енергија, секое нарушување на снабдувањето од регионот може да има директно влијание врз глобалните цени, со оглед дека Блискиот Исток обезбедува околу една третина од светската нафта.
Глобалната побарувачка за нафта и понатаму расте, особено во економиите во подем. Според податоци на ОПЕК, светската потрошувачка во 2026 година се очекува да надмине 104 милиони барели дневно.
Во такви услови, дополнителните 140 милиони барели можат краткорочно да ја „оладат“ ситуацијата. Особено корист би можеле да имаат азиските пазари, како Кина и Индија, кои се меѓу најголемите увозници на нафта од Блискиот Исток.
Покрај енергетските причини, одлуката има и силна политичка позадина. Растот на цените на горивата директно влијае врз инфлацијата и трошоците за живот, што е особено чувствително прашање во пресрет на изборните циклуси во САД. Американските власти веќе имаат искуство со вакви мерки – слични олеснувања беа применети и за руската нафта по почетокот на војната во Украина, со цел да се спречи нагло зголемување на цените на светскиот пазар.
Иако потегот може привремено да ги стабилизира цените, аналитичарите предупредуваат дека станува збор за краткорочно решение. Долгорочната стабилност ќе зависи од геополитичките односи, производството на клучните извозници и глобалната побарувачка.
Во меѓувреме, енергетските пазари остануваат чувствителни на секој сигнал – а секоја нова одлука може да значи нов ценовен бран.
(Фото: Wikimedia Commons)
