Аналитика
Глобалните енергетски пазари повторно реагираат на секој нов удар од Блискиот Исток. Нафтата нагло поскапе откако извештаи од иранските медиуми посочија дека е погоден дел од најголемото гасно поле во светот – Јужен Парс, што веднаш ја подигна загриженоста за стабилноста на снабдувањето со енергенси.
Цената на суровата нафта „Брент“ скокна над 110 долари за барел, достигнувајќи 112 долари во раната азиска трговија, што е раст од повеќе од пет проценти во споредба со претходните денови. Подоцна следеше благо смирување, но пазарите остануваат чувствителни на секоја нова информација од регионот.
Растот се прелеа и врз цените на горивата. Во Велика Британија, референтната цена на бензинот се искачи за шест проценти, пред повторно да се стабилизира на околу 140 пени по литар.
Зголемената нестабилност доаѓа откако беше објавено дека е погоден петрохемиски комплекс во рамки на гасното поле Јужен Парс. Само неколку часа подоцна, и Катар пријави сериозна штета во индустрискиот комплекс Рас Лафан – клучна локација за преработка и извоз на течен природен гас.
Иако пожарот во иранскиот објект е ставен под контрола, според официјалните информации од Техеран, заканите за ескалација остануваат. Иранската војска најави „решителен одговор“ доколку продолжат нападите врз енергетската инфраструктура, предупредувајќи дека како легитимна цел ќе ги смета и инфраструктурите на земјите од кои потекнуваат нападите.
Катар, кој заедно со Иран го дели гасното поле – таму познато како Северна купола – веќе претходно го намали производството поради безбедносните ризици. Земјата произведува околу една петтина од глобалниот течен природен гас, што дополнително ја зголемува тежината на случувањата.
И покрај последниот скок, цените на енергенсите засега остануваат под рекордните нивоа од почетокот на март, кога нафтата достигна речиси 117 долари за барел, а цените на гасот забележаа уште поголеми турбуленции.
Аналитичарите предупредуваат дека пазарите ќе останат под силен притисок. Според Дани Хјусон од „Еј-Џеј Бел“, новите напади и заканите од одмазда дополнително ја подгреваат неизвесноста, додека евентуално решение за тензиите околу Ормутскиот теснец засега изгледа далечно.
Во обид да го ублажат притисокот, САД најавија привремено укинување на ограничувањата од Законот Џонс, со цел да се олесни транспортот на енергенси меѓу американските пристаништа. Сепак, експертите сметаат дека ваквата мерка ќе има ограничен ефект, бидејќи клучниот фактор за поскапувањето останува глобалната цена на нафтата, а не трошоците за транспорт.
Во меѓувреме, Иран го намали и извозот на гас кон Ирак за да ги зајакне домашните резерви, што е дополнителен сигнал дека земјата се подготвува за продолжена нестабилност.
Во услови на зголемени геополитички ризици и чувствителни енергетски пазари, секој нов развој во регионот директно се пренесува врз цените. Засега, пазарите се во состојба на исчекување – но со јасна порака дека секоја следна ескалација може да донесе нов бран поскапувања.
(Фото: Unsplash)
