Аналитика
Одгледувањето храна во вселената долго време се сметаше за една од најголемите пречки за долгорочни мисии надвор од Земјата. Ново научно истражување сега покажува дека барем една култура би можела да расте и во услови што ја имитираат површината на Месечината – наут.
Тим научници од Универзитетот во Тексас во Остин успеал лабораториски да одгледа и да собере наут користејќи симулирана месечева почва, позната како лунарен реголит. Ова е првпат ова растение успешно да се произведе во ваков медиум. Истражувањето било спроведено во соработка со Универзитетот Тексас А&М и е објавено во научното списание Scientific Reports.
Според главниот истражувач Сара Оливеира Сантос, резултатите претставуваат важен чекор кон разбирање на тоа дали е можно одгледување храна на Месечината. Таа објаснува дека главниот предизвик е како лунарниот реголит – кој значително се разликува од земјината почва – да се претвори во средина погодна за растенија.
Месечевата почва природно нема микроорганизми и органска материја, кои се клучни за раст на растенијата. Иако содржи минерали потребни за раст, таа исто така содржи и тешки метали што можат да бидат штетни за растителниот свет.
За експериментот, научниците користеле симулирана месечева почва произведена од компанијата „Exolith Labs“, чиј состав е направен да ги имитира примероците донесени од астронаутите на мисиите „Аполо“.
За да создадат поповолни услови за растење, истражувачите додале вермикомпост – органски материјал што настанува како нуспроизвод од работата на дождовните црви. Овој компост е богат со хранливи материи и содржи микроби кои помагаат во растот на растенијата. Во идни вселенски мисии, ваквиот компост би можел да се создава од органски отпад, како остатоци од храна или памучни производи.
Покрај тоа, зрната наут биле третирани со габи наречени арбускуларни микоризи. Овие габи живеат во симбиоза со растенијата, помагајќи им да ги апсорбираат неопходните хранливи материи и истовремено да го намалат внесот на токсични метали од почвата.
Во текот на експериментот, наутот бил засаден во различни комбинации од симулирана месечева почва и вермикомпост. Резултатите покажале дека мешавини со до 75 проценти лунарен реголит можат успешно да произведат наут погоден за берба. Кога процентот на месечева почва бил повисок, растенијата покажувале знаци на стрес и почнувале порано да умираат.
Интересно е што растенијата третирани со габите преживувале подолго и подобро се справувале со неповолните услови, што укажува дека овие микроорганизми би можеле да имаат клучна улога во идните системи за одгледување храна на Месечината. Истражувачите откриле и дека габите можат успешно да колонизираат и да преживеат во симулираниот реголит, што значи дека би требало да се воведат само еднаш во системот.
Сепак, научниците предупредуваат дека има уште многу прашања на кои треба да се одговори. Дополнителни анализи ќе треба да покажат дали ваквиот наут е безбеден за јадење и дали содржи доволно хранливи материи за астронаутите.
„Сакаме да утврдиме дали ова навистина може да биде одржлив извор на храна“, вели Џесика Аткин, првиот автор на студијата и докторски кандидат на Одделот за науки за почва и култури на Универзитетот Тексас А&М. Таа додава дека следните чекори ќе вклучуваат анализа на хранливата вредност и проверка дали растението апсорбира токсични метали.
Истражувањето доаѓа во време кога НАСА ја развива програмата „Артемис“, чија цел е повторно испраќање астронаути на Месечината и создавање услови за долгорочно човечко присуство таму. Во такви мисии, можноста астронаутите сами да произведуваат храна би била клучна за одржлив живот надвор од Земјата.
(Фото: Unsplash)
