ЧЕКАЊЕ НА ОДЛУКА ОД БРИСЕЛ: Блокадите на границите не се укинуваат

Долгите редици камиони на граничните премини меѓу земјите од Западен Балкан и Европската Унија деновиве станаа симбол на еден подлабок проблем што ја погоди транспортната индустрија. Протестите на превозниците не се резултат на политички пораки, туку на секојдневен притисок врз возачите кои, поради новите европски правила, се соочуваат со ограничувања што директно им го загрозуваат работењето и егзистенцијата.

Здруженијата на транспортни компании од Македонија, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина продолжуваат со блокадата на товарните гранични терминали кон ЕУ, со надеж дека Европската комисија ќе понуди конкретно решение. Проблемот произлегува од правилото за престој во Шенген зоната, кое дозволува максимум 90 дена престој во период од шест месеци, ограничување кое важи и за професионалните возачи.

Дополнителен притисок создаде воведувањето на електронскиот систем за евиденција на влез и излез, кој започна да се применува во октомври 2025 година. Со овој систем, престојот на возачите во 29 европски земји се следи строго и автоматски, што во пракса значи дека нивното ефективно работно време е значително намалено. Токму поради тоа, од крајот на јануари товарниот сообраќај на повеќе гранични премини е целосно запрен.

Од Европската комисија најавија дека ќе објават работна верзија на нова визна стратегија, која би можела да донесе системско решение за професионалните возачи од земји што не се дел од Шенген зоната. Се разгледува можноста за воведување специјални, долгорочни визи, што би им овозможило непречено извршување на нивните работни обврски.

Превозниците од регионот посочуваат дека визите не се идеално решение и потсетуваат на периодите кога слободното движење беше ограничено, но сепак оценуваат дека тоа е прифатлив компромис во моментов. Од економските комори предупредуваат дека усвојувањето на ваква стратегија може да потрае со месеци, што значи дека актуелната криза нема брзо да се реши.

Во меѓувреме, штетите се зголемуваат. Возачи веќе биле казнувани за надминат дозволен престој, некои останале без своите возила, а дел биле и депортирани. Истовремено, европскиот пазар се соочува со сериозен недостиг од професионални возачи, што дополнително ја комплицира ситуацијата. Транспортните компании немаат можност ниту да најдат нови кадри, ниту финансиски да ги задржат постоечките, кои се принудени да чекаат да им се „освежи“ дозволената квота за престој.

Сè додека не се најде одржливо и брзо решение, камионите ќе останат на граница, а европските синџири на снабдување ќе продолжат да трпат последици од регулативи кои, наместо да ја олеснат работата, ја доведуваат во ќор-сокак.