Аналитика
Многу од најголемите речни делти во светот, вклучувајќи ги делтите на Нил, Амазон и Ганг, тонат побрзо од зголемувањето на глобалното ниво на морето, покажува нова студија. Речните делти се дом на помеѓу 350 и 500 милиони луѓе низ целиот свет. Тие се домаќини на 10 од 34-те мегаградови во светот, заедно со витална инфраструктура како што се пристаништата, што значи дека влијанијата од слегнувањето и зголемувањето на нивото на морето – како што се повлекувањето на брегот и почестите поплави – се огромни.
Ова значи дека слегнувањето на земјиштето станува главен двигател на загубата на земјиште, крајбрежните поплави и навлегувањето на солена вода во речните делти – надминувајќи ги влијанијата од зголемувањето на нивото на морето од климатските промени. Истражувачите, исто така, откриле дека екстракцијата на подземните води е најголемата причина за слегнување во делтите на глобално ниво, при што урбаната експанзија и намалувањето на оптоварувањето со седименти на реките придонесуваат за целокупниот тренд на тонење.
Делтите се соочуваат со „двоен товар“ од зголемување на нивото на морето и тонење на земјиштето што го зголемува ризикот од катастрофални поплави и раселување за милиони луѓе во некои од најголемите градови во светот, предупредуваат авторите на студијата.
„Според нашите сознанија, ова е најсеопфатната, висока резолуција, проценка на современото слегнување на земјиштето на ниво на делта, некогаш спроведена на глобално ниво“, изјави за „Лајв саенс“ во е-пошта коавторот Манучер Ширзаеи, вонреден професор по геофизика и далечинско набљудување на Вирџинија Тек. „Низ делтите што ги анализиравме, промената во складирањето на подземните води се појави како највлијателен антропоген фактор што ги објаснува моделите на слегнување во многу системи“.
Ширзаеи и неговите колеги користеле податоци од сателитот Сентинел-1 за да го испитаат слегнувањето на 40 од најголемите речни делти во светот помеѓу 2014 и 2023 година. Сентинел-1 ги бележи промените во надморската височина на земјиштето што произлегуваат од слегнувањето, како и таложењето на седименти и ерозијата, според студијата, која беше објавена во среда (14 јануари) во списанието „Нејчр“.
Од 40-те делти, 18 имале просечни годишни стапки на слегнување поголеми од моменталната стапка на глобално зголемување на нивото на морето, што е околу 4 милиметри годишно.
Зумирајќи, истражувачите открија дека секоја проучена речна делта, освен делтата на Рио Гранде, на некои места тонеше побрзо од зголемувањето на глобалното ниво на морето. Во 38 делти, повеќе од 50% од површината на делтата потона во текот на периодот на студијата, а во 19 од нив – вклучувајќи ја делтата на Мисисипи, делтата на Нил и делтата на Ганг-Брамапутра – повеќе од 90% од површината на делтата се спушти.
Најлошо погодените делти во студијата беа делтата Чао Праја во Тајланд, делтата Брантас во Индонезија и делтата на Жолтата Река во Кина. Тие покажаа просечни стапки на тонење од околу 8 мм годишно – двојно поголема од стапката на глобално зголемување на нивото на морето.
(Фото: делта на Нил, MODIS Land Rapid Response Team, NASA)
