Аналитика
Кинеската бизнисменка Алис Хуанг, која се најде во центарот на скандалот што доведе до заминувањето на Џенсен Хуанг од челната позиција во „Нвидиа“, се вратила во Пекинг. Според „Блумберг“, таа престојува во кинеската престолнина со знаење на тамошните безбедносни служби, но не е познато кога точно пристигнала и со какви активности се занимава. Во меѓувреме, се откриваат нови детали за нејзините деловни врски – од набавки на американски чипови вредни милијарди долари, преку сопственички удели во центри за податоци што го опслужуваат кинескиот „Хуавеј“, до истраги за можно заобиколување на американските извозни ограничувања. Сепак, американските разузнавачки институции сè уште немаат потврден заклучок дека таа навистина работела како кинески шпион.
ВРСКИТЕ СО ХУАВЕИ
Прашањето вредно билиoни долари, кое е во сржта на скандалот со „Nvidia“, гласи: за кого всушност работела Алис Хуанг? Иако Пекинг негира дека 42-годишната Хуанг била шпионка која се обидувала да создаде „задна врата“ за продажба на чипови од „Nvidia“ на кинески компании, се појавија нови прашања откако беше откриено дека Хуанг поседувала удели и одржувала деловни врски со компании што работат за „Huawei“, кинески технолошки гигант, кој е најголемиот конкурент на „Nvidia“.
За Џенсен Хуанг, кој тукушто се повлече од функцијата извршен директор на „Nvidia“, ударите продолжуваат да се нижат. Во рок од само неколку часа, основачот на технолошкиот гигант поднесе оставка под притисок на скандалот, се согласи да сведочи пред Конгресот, а истовремено излезе на виделина и неговата трета вонбрачна афера – овојпат со една извршна директорка од истата индустрија. Како тоа да не беше доволно, сега се дознава дека жената чија вмешаност доведе до падот на Џенсен Хуанг, преку своите компании, поседувала удел во центар за податоци што му продавал компјутерска моќ на „Huawei“ – најголемиот ривал на „Nvidia“ во Кина.
Оваа поврзаност беше откриена од приватната разузнавачка фирма „Tesari“ и обелоденета во истражување на CNBC. Трагата се состои од три фази: од 2016 година, Алис Хуанг била косопственик на „Shanghai Hexi“, инвестициска фирма со интереси во технологијата и центрите за податоци. Во 2021 година, „Hexi“ се стекнала со 27% удел во „Shanghai Century Longteng“, кој го задржала сè до 2024 година. „Longteng“ поседува контролен удел од 50,1% во центарот за податоци „Shenzhen Yifeng Technology“, чиј главен клиент бил „Huawei Cloud“. „Hexi“, исто така, дала гаранции за заемите искористени за финансирање на тој објект.
Врската не престанала ниту откако „Hexi“ се повлекла. Сопругот на Алис Хуанг, Канг Веи – кој е и основач на „Hexi“ – во 2022 година станал извршен директор во „Longteng“. Тој, исто така, бил присутен при потпишувањето на договорот со „Huawei“.
Тајмингот е од клучно значење. Според документите, деловните потфати на Хуанг биле поврзани со обезбедување компјутерска моќ од „Nvidia“ за „Huawei“ некаде околу декември 2023 година. Токму тогаш таа за првпат се појави во јавноста заедно со Џенсен Хуанг. Аналитичарите од „Tesari“ се сомневаат дека корпоративната структура била осмислена токму за да се прикрие оваа поврзаност. Сепак, истрагата не пронајде докази дека чиповите на Nvidia биле незаконски префрлени на Huawei.
Другиот крај на трагата води до компанијата Megaspeed, со седиште во Сингапур. Оваа компанија изнајмува компјутерска моќност преку процесори на Nvidia, а Алис Хуанг ја извршуваше функцијата главен извршен директор во периодот од март до ноември 2023 година. Оттогаш, таа стана еден од најголемите купувачи на чипови од Nvidia во Азија, при што аналитичарите проценуваат дека вредноста на набавките надминува 4 милијарди долари. Прашањето е дали нејзината поширока мрежа е поврзана со продажбата на чипови во Кина, во вредност од 7,5 милијарди долари.
Huawei е под лупа на Вашингтон повеќе од една деценија. Во 2012 година, во извештај на Конгресот, компанијата беше опишана како „закана за националната безбедност“. Во декември 2018 година, канадските власти, на барање на САД, ја уапсија во Ванкувер главната финансиска директорка на компанијата, Менг Ванжу – ќерка на основачот на Huawei – под обвинение дека ги измамила банките за да ги заобиколи санкциите против Иран. Набргу потоа, и самата компанија беше обвинета за кражба на деловни тајни. Менг се врати во Кина во 2021 година, по постигнувањето договор со американските власти.
Главните ограничувања стапија на сила во мај 2019 година, кога администрацијата на Трамп го стави Huawei на „црната листа“ на Министерството за трговија. Оттогаш, на американските компании им се потребни посебни дозволи за да му продаваат технологија на Huawei. Во 2020 година, ограничувањата беа проширени и на сите чипови произведени со користење на американска технологија. Како последица на тоа, Huawei го загуби пристапот до TSMC, а неговата позиција на меѓународниот пазар на паметни телефони доживеа колапс. Во 2022 година, Федералната комисија за комуникации ја забрани процедурата за одобрување на нова телекомуникациска опрема од Huawei во Соединетите Држави.
Компанијата постојано негира дека се занимавала со шпионажа, а нејзината изолација не ја доведе до целосен слом. Таа разви сопствени процесори за вештачка интелигенција, серијата Ascend, и стана главен конкурент на Nvidia во Кина. Минатата година, самиот Џенсен Хуанг го опиша Huawei како „една од најмоќните технолошки компании во светот“.
ЏЕНСЕН ХУАНГ НА ИСПРАШУВАЊЕ ВО КОНГРЕСОТ
Сепак, досега нема докази дека чиповите на Nvidia стигнале до Huawei на незаконски начин. Исто така, не е утврдено дали Џенсен Хуанг знаел која е всушност Алис Хуанг. Според Трамп, Хуанг му рекол дека „немал поим“. Дали жената што го собори „кралот на чиповите“ работела за себе, за „Мегаспид“ (Megaspeed) или за Пекинг – тоа можеби ќе стане јасно дури откако Хуанг ќе проговори зад затворени врати во Капитол Хил.
Во меѓувреме, ударите врз Хуанг се редеа еден по друг. Управниот одбор на „Нвидиа“ (Nvidia) во средата ја прифати оставката на Хуанг, а во четвртокот ја објави таа вест. По 33 години на чело на компанијата, Хуанг се повлекува од функциите претседател, главен извршен директор и член на Управниот одбор. Главниот финансиски директор, Колет Крес, ја презема функцијата привремен главен извршен директор, додека Харви Џонс станува првиот претседател на Управниот одбор во историјата на компанијата. Во соопштението немаше никаков спомен за скандалот.
Неколку часа подоцна, Ројтерс, повикувајќи се на два извори, откри дека Хуанг бил вмешан и во вонбрачна врска со друга вработена во „Нвидиа“ (Nvidia), чие име не беше обелоденето. Ова откритие уследи по извештаите поврзани со Алис Хуанг и Кимберли Пауел, потпретседателка на „Нвидиа“ за секторот здравство, која директно му одговарала на Хуанг.
Набргу потоа, соочен со заканата од судски налог за сведочење, Хуанг се согласи да сведочи зад затворени врати пред Денот на благодарноста, односно до 26 ноември. Тој ќе се појави пред Комитетот за надворешни работи и Комитетот за разузнавање на Претставничкиот дом, како и пред Специјалниот комитет на Претставничкиот дом за Кинеската комунистичка партија. Според Брајан Маст, претседател на Комитетот за надворешни работи на Претставничкиот дом, Хуанг „треба да одговори на многу сериозни прашања“. Во Сенатот, Тим Скот побара и Хуанг и секретарот за трговија, Хауард Лутник, да сведочат.
УДАР ЗА НВИДИА, НО И ЗА БЕЛАТА КУЌА
Како што излегуваа на виделина овие и бројни други откритија, акциите на „Нвидиа“ паднаа за дури 14% во текот на тргувањето. На крајот, денот го завршија на ниво од 166,19 долари, што претставува пад од 4,3%, со што пазарната капитализација на компанијата остана малку над 4 трилиони долари. „Бернштајн“ (Bernstein) ја преполови својата целна цена на 200 долари, а веќе е поднесена и првата колективна тужба од страна на акционерите. Следниот голем предизвик е на 17 ноември, кога компанијата ќе ги објави своите квартални резултати.
Американскиот претседател Доналд Трамп ја опиша аферата како „ужасна“ и „тажна“. Сепак, тој изјави дека останува нејасно дали Алис Хуанг била шпионка и предложи Тим Кук од „Епл“ (Apple) како замена за Хуанг. Тој исто така изрази „целосна доверба“ во Лутник, кој и самиот се наоѓа под лупа.
Според Аксиос, на 5 ноември секретарот за финансии Скот Бесент го прашал Лутник во „Ситуационата соба“ (Situation Room) зошто компанијата „Мегаспид“ (Megaspeed) сè уште не е ставена на црната листа. Министерството за трговија негира дека таков разговор воопшто се случил. Сепак, Њујорк тајмс откри дека истрагата на министерството за Мегаспид била нагло прекината по интервенција на Нвидиа. Пратеници од двете партии бараат Лутник да се појави пред Конгресот. Се очекува истрагите да се интензивираат од јануари, кога демократите ќе ја преземат контролата врз Конгресот.
Пекинг продолжува да тврди дека обвинувањата за шпионажа се „неосновани шпекулации“. Во Вашингтон, меѓутоа, ФБИ ги информираше законодавците за своите сомнежи уште пред речиси една година.
(Фото: BI/Weibo)
