Аналитика
Министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд ќе ги изнесат своите аргументи против заканите на Доналд Трамп за стекнување на арктичкиот остров од страна на САД кога ќе се сретнат со потпретседателот на САД Џ. Д. Венс и државниот секретар Марко Рубио во среда во Белата куќа, објави Политико, цитирајќи дипломат на ЕУ запознаен со плановите. Разговорите имаат за цел да се справат со ескалацијата и да најдат заедничка основа за суверенитетот и стратешката соработка, дури и кога расте меѓусебната недоверба.
РЕШИТЕЛНО – НЕ ЗА ТРАМП
Политичките лидери на Гренланд реагираа со решително отфрлање на неодамнешните коментари од американскиот претседател Доналд Трамп во кои се сугерираше дека Вашингтон треба да го стекне Гренланд – дури и алудирајќи на употреба на сила доколку е потребно. „Гренланд не е на продажба и Гренланд никогаш нема да биде на продажба“, изјави пратеничката од Гренланд, Аја Кемниц, за Ал Џезира, одразувајќи широк консензус меѓу партиите во Инатсисартут, парламентот на територијата, дека иднината на Гренланд мора да ја одлучат нејзините граѓани, а не надворешни сили. Многу жители на Гренланд изразуваат вознемиреност и страв поради реториката, а некои ја споредуваат со нова форма на колонизација по векови надворешна доминација.
Отпорот оди подалеку од политичката реторика. Владата на Гренланд јавно потврди дека нејзината одбрана треба да остане под капата на НАТО и цврсто ја отфрли секоја идеја за еднострана контрола на САД, нагласувајќи дека територијата е дел од Данска и нејзините безбедносни одговорности се во рамките на алијансата. Комесарот за одбрана на Европската унија, Андриус Кубилиус, предупреди дека воениот обид за заземање на Гренланд би ја загрозил самата трансатлантска алијанса, што потенцијално би значело „крај на НАТО“.
Поранешната данска министерка и европска комесарка Маргарет Вестагер изјави за Еуроњуз дека интервенцијата на САД во Гренланд претставува „најегзистенцијална закана за НАТО“ во неговата историја.
Вестагер предупреди „дури и за претседателот Трамп, една земја од НАТО да нападне друга земја од НАТО за да стекне територија е навистина претерано“, додека Белата куќа го зголемува притисокот врз Данска да ја отстапи полуавтономната територија на Гренланд „на еден или друг начин“.
Вестагер, која се искачи на истакнато место како шеф на ЕУ за конкурентност, го повтори строгото предупредување упатено од данската премиерка Мете Фредериксен и европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус против преземањето на територијата богата со критични минерали од страна на САД.
„Нападот на територијата на друга земја од НАТО од една земја од НАТО би бил најголемата егзистенцијална закана за НАТО што некогаш сме ја виделе“, предупреди таа, додека американската администрација го зголемува притисокот врз Копенхаген да ја добие контролата врз полуавтономната данска територија Гренланд „на еден или друг начин. Тоа ќе се случи“.
Среде оваа геополитичка тензија, главниот град на територијата Гренланд, Нук и Копенхаген, исто така, тивко размислуваат за долгорочното прашање за независност од Данска. Автономијата на Гренланд се продлабочи со децении преку постепени договори за самоуправа; сите главни политички партии во принцип ја поддржуваат независноста, иако лидерите продолжуваат претпазливо. Дискусиите во главните градови на Гренланд и Данска ја признаваат желбата на островот за целосен суверенитет, но ги нагласуваат загриженостите за економската одржливост и сложеноста на расплетувањето на дипломатските и одбранбените врски.
ПОЛИТИЧКАТА ТЕЖИНА НА ГРЕНЛАНДСКИТЕ САНКИ СО КУЧИЊА
Во меѓувреме, Здружението за санки со кучиња на Гренланд (KNQK) истражува кој во нивно име го поканил на редовната годишна трка со санки гувернерот на Луизијана, Џеф Ландри, кого Трамп неодамна го назначи за специјален пратеник на Белата Куќа за Гренланд, пишува Политико.
Здружението изјави дека е „неприфатливо што се врши политички притисок однадвор“ и го опиша „учеството на странски политички актери“ како „целосно несоодветно“, додавајќи дека спроведува „истрага“ за да открие кој го поканил Ландри.
Сопругата на потпретседателот Џ.Д. Венс, Уша, требаше да присуствува на трката со санки со кучиња минатата година за време на американската турнеја на островот, но го откажа своето учество по протестите на самоуправуваната данска територија.
Трамп, кој тврдеше дека контролата на Гренланд е стратешки императив за безбедноста на САД и Арктикот, неодамна се потсмеваше на напорите на Копенхаген да ја зајакне одбраната на островот.
„Знаете каква е нивната одбрана? Две санки со кучиња“, се подбиваше тој, очигледно алудирајќи на патролите со санки со кучиња на Гренланд.
Вчера Белата куќа објави неколку збунувачки фотографии на социјалната мрежа Икс на кои се гледа огромна мапа на Гренланд поставена врз прозорците на зданието и Трамп како чекори кон неа.
Фотографијата, која беше објавена на официјалната Инстаграм страница на Белата куќа во понеделник, се чинеше дека е изменета верзија на фотографија од американскиот претседател како гледа кон градилиштето на неговата идна балска сала, протолкувано како обид Доналд Трамп да ја исмејува Европа.
Засега, Русија од страна го следи заострувањето на односите во НАТО алијансата помеѓу САД и нивните европски партнери и не крие дека се забавува. Заменик-претседателот на рускиот Совет за безбедност, Дмитриј Медведев, иронично го повика американскиот претседател Доналд Трамп да го забрза „заземањето“ на Гренланд, во спротивно автономната територија може да гласа за приклучување кон Русија.
Во изјава на руската медиумска платформа Макс во понеделник вечерта, Медведев се пошегува дека ако американскиот лидер не успее да го „инкорпорира“ островот „на време“, тој може да се придружи на Русија преку референдум.
„Трамп треба да побрза. Според непотврдени информации, во рок од неколку дена може да има ненадеен референдум каде што сите 55.000 жители на Гренланд би можеле да гласаат за приклучување кон Русија. И тоа е тоа!“, рече Медведев, поранешен претседател и премиер на Русија.
(Фото: Suevic – Own work, CC BY-SA 4.0)
