Аналитика
Неколку стотици граѓани на хрватското градче Кореница и околината, вчера се собраа на протест, организирани од Општина Плитвичка Језера, против намерата за формирање центар за мигранти на местото на поранешниот воен аеродром Жељава, објавија повеќе хрватски медуми.
Воениот аеродром Жељава, кој е познат како најголемиот подземен аеродром и поранешна база на Југословенската народна армија, на границата меѓу Босна и Херцеговина и Хрватска, во близина на Бихаќ, е попознат како аеродром Бихаќ. Бил во целосна функција од 1968 до 1992 година, кога бил уништен со активирање на мини и експлозивни направи за време на повлекувањето на ЈНА.
Учесниците на протестот одржан во Кореница им порачаа на Владата и на Министерството за внатрешни работи да не се согласуваат со таква иницијатива, изјави за Хина градоначалникот Хрвоје Матејчиќ. Тој додаде дека претставници на државната влада се сретнале со локалните власти за прв пат во саботата и презентирале планови за изградба на центар за 1.500 мигранти и до 200 вработени.
„Не ни се потребни такви решенија и инвестиции во Плитвице. Сè уште има многу области и населби во Лика по должината на границата кои би можеле да се справат со таков проект и тоа би им донело одреден економски ефект“, рече Матејчиќ.
Матејчиќ тврди дека мигрантите, вработените во центарот и полицајците привремено ќе останат во таа област, која, како што вели тој, нема вода, електрична енергија или канализација сè додека не се изградат згради во областа на поранешната касарна.
Комплексот Жељава, вели градоначалникот, го посетуваат до двесте илјади луѓе годишно, а областа е веќе туристичка дестинација без никакви инвестиции. Тој верува дека таму би можеле да се организираат бројни објекти, како и друга инфраструктура, и истакнува дека локалната самоуправа долго време барала од државата да го доведе просторот до неговата намена или да го предаде на општината.
„Наместо тоа, добивме идеја за центар за нелегални мигранти, па му рековме на Министерството за внатрешни работи да разгледа друга локација на протестот“, рече Матејчиќ. Тој вели дека државата се обидува да ги искористи парите од Европската Унија од јуни 2024 година, кои се достапни до јуни оваа година, и сака да го изгради центарот што е можно поскоро.
КАКО БИЛ ИЗГРАДЕН „НАЈСКАПИОТ ПОДЗЕМЕН ВОЕН АЕРОДРОМ“?
Замислен и проектиран уште во времето на Студената војна, воениот аеродром во близина на Бихаќ и Кореница бил граден во етапи уште од раните 60-ти години на минатиот век. Локацијата на објектот била избрана по обемни студии, при што најголемо внимание било посветено на неговата геостратешка важност. Според податоците објавени на Википедиа, основниот услов бил да се наоѓа на тогашната југословенска геостратешка база: доволно длабоко во државната територија за да може да се брани долго време и успешно, и на еднакво растојание од најважните стратешки цели и објекти.
Според пензионираниот генерал Златко Рендулиќ, во 1954 година, тогашното југословенско воено раководство дошло до заклучок дека во случај на напад на Варшавскиот пакт врз Југославија, постојните воздухопловни бази во Сомбор и Батајница ќе бидат исклучително ранливи, што резултирало со проценка дека сите Јастреби-Г1 ќе бидат уништени за 20 дена борби и дека ЈНА ќе претрпи 5% дневни загуби, затоа е донесена одлуката да се премине на таканаречениот „концепт на бастион“, тврди Рендулиќ. Проценките исто така барале новиот објект да може да издржи удар од бомба од 20 килотони во првиот рафал, а изградбата била моделирана според слични објекти во Шведска, со која Југославија соработувала во тоа време.
При изборот на локацијата, дизајнерите и планерите сметале дека е корисно што во зоната имало неколку погодно лоцирани планини дизајнирани на овој начин. Изборот паднал на Пљешевица. Неговиот геоморфолошки состав беше идеален за таков тип објект, што, од друга страна, им поставувал на градителите многу тешки, но остварливи задачи и теренска работа, што подоцна беше потврдено. Целокупната воено-политичка и општествена ситуација во тоа време, како и развојот на тактичко и стратешко оружје и системи на оружје, целосно го оправдаа овој избор. Огромното воено искуство, докажаните човечки ресурси и несомнено големото професионално знаење им дадоа на проектантите и градителите право да се справат со огромен професионален, воен, а со тоа и политички предизвик.
Југославија во тоа време веќе имаше богато искуство во изградба на вакви објекти и ги имаше многу низ целата земја (пет во Хрватска, три во Словенија, седум во Србија, три во Црна Гора и два во Македонија). Југословенските градежни фирми станаа познати и барани за изградба на вакви објекти и на светско ниво, градејќи големи цивилни и воени инфраструктурни објекти во многу држави од тогашниот свет на неврзаните. Четириесетте стратешки објекти изградени до 1990-тите ја чинеле тогашната држава околу 90 милијарди американски долари. Објектот беше изграден за да ја исполни својата намена во следните децении без поголеми модификации, со што се оправдува идејата за неговото создавање и огромните вложени средства.
Според пишувањата на хрватските медиуми, во текот на 2004 и 2005 година, било планирано таму да се отвори центар за баратели на азил, но идејата беше напуштена, а во текот на 2005 и 2006 година стана дел од воениот полигон „Еуген Квартерник“ во близина на Слуњ. Во 2007 година, хрватските вооружени сили ги прогласија аеродромот и касарната за неперспективни и во согласност со граничните договори според кои на воените единици не им е дозволено да престојуваат во рамките на 15 км од државната граница, тие ја напуштија касарната. Градот Бихаќ ја разгледуваше можноста за повторно оспособување на аеродромските писти за цивилно воздухопловство, но беше одлучено дека постојниот аеродром Голубиќ, јужно од Бихаќ, ќе биде проширен за таа цел.
(Фото: Ballota, CC BY-SA 4.0)
