Аналитика
Еден од најбогатите луѓе во Велика Британија стана најновиот милијардер кој ја напушти земјата поради предупредувањата дека даночните мерки на Лабуристичката партија доведуваат до „егзодус“ на богатите. Дејвид Рубен, тајкун во недвижности, за кој се вели дека вреди 9,9 милијарди фунти, се пресели во Монако во текот на летото. Тој е само еден од неколкуте супербогати Британци, кои последниве месеци заминале од Островот поради то што не се сложуваат со политиките на актуелната влада на Обединетото Кралство, објави британски Телеграф.
Иако причините за неговото заминување не се потврдени, тој е најновиот меѓу низата богати поединци кои ја напуштија Велика Британија по одлуката на Лабуристичката партија да го укине режимот на „недомицилност“. Ова го направи приходот од странство подложен на данок. Статусот на лице без постојано место на живеење (т.н. „non-dom“ статус) се однесува на лице кое живее во одредена земја (како што е Обединетото Кралство), но правно го смета својот траен дом – или домицил – во друга земја.
Се проценува дека на ваков начин од Британија се одлеале колу 120–121 милијарда фунти богатство. Но, важно е прецизно да се каже што значи оваа бројка: не станува збор за 121 милијарда фунти готовина што буквално била префрлена од британските банки во странство, туку за вкупното богатство на милијардери и нивни семејства кои во изминатите две години ја напуштиле Британија или значително ги намалиле врските со неа.
Анализа базирана на Bloomberg Billionaires Index, објавена на почетокот на октомври 2026 година, проценува дека луѓе со комбинирано богатство од околу 160 милијарди долари, односно 120–121 милијарда фунти, ја напуштиле земјата или го промениле даночниот резидентски статус од 2024 наваму. Тоа претставува повеќе од половина од богатството на милијардерите што претходно биле поврзувани со Велика Британија во индексот.
Меѓу најголемите заминувања е челичниот магнат Лакшми Митал, чија нето-вредност се проценува на повеќе од 30 милијарди фунти. Тој ја префрлил даночната резиденција во Швајцарија и поголем дел од времето го минува во Дубаи. Меѓу другите имиња се инвеститорот Насеф Савирис, бизнисменот Шравин Бхарти Митал, како и повеќе хеџ-фонд менаџери и меѓународни претприемачи.
За споредба, Монако не бара од жителите да плаќаат данок на доход, капитална добивка или наследство. Братот на Рубен, Сајмон, исто така живее во кнежевството и таму е сместен околу 40 години. Двајцата заедно контролираат широка глобална империја на недвижности.
Во Велика Британија, тие се најпознати по реконструкцијата на неколку лондонски знаменитости, вклучувајќи ја кулата Милбанк во близина на Парламентот, аркадата Берлингтон во Мејфер и Адмиралти Арч на трговскиот центар, кој се претвора во хотел Валдорф Асторија.
Претходно беше објавено дека браќата, заедно, го сочинуваат второто најбогато семејство во земјата.
Пред да се пресели, Рубен живеел во Холанд Парк, во Вест Кенсингтон – зелена и мирна населба што долго време е омилена меѓу ултрабогатите.
ЕГЗОДУС НА СУПЕРБОГАТИТЕ
Неговото заминување, за кое првпат објави „Сандеј тајмс“, следи по заминувањето на колегите милијардери Крис Рокос, Лакшми Митал, Насеф Савирис, Гијом Пузаз, Кристијан Ангермаер и Џон Фредриксен, и ќе ги зголеми загриженостите дека репресијата против недомаќинските лица ги брка богатите даночни обврзници надвор од земјата.
Кристофер Рокос, британски милијардер, менаџер на хеџ-фонд и филантроп, неодамна објави дека го менува своето даночно живеалиште од Британија во Грција. Алан Хауард, уште еден милијардер од секторот на хеџ-фондови, веќе се пресели во Швајцарија.
Најавени од Рејчел Ривс, поранешната канцеларка, реформите имаа за цел да се осигурат дека луѓето со „најшироки рамена“ го плаќаат својот „фер дел“ од данокот.
Но, експертите предупредија дека многу поединци со висока нето вредност реагирале со преселба во странство во поповолни јурисдикции.
Во исто време, се зголемуваат шпекулациите дека Џон Хили може да биде принуден дополнително да ги зголеми даноците во овој месец во буџетот за да пополни дупка од повеќе милијарди фунти во јавните финансии – при што Енди Бернам одби да исклучи данок на богатство.
Економското влијание на таквиот егзодус е неспорно. Се проценува дека само Рокос платил 330 милиони фунти (436 милиони американски долари) данок во Обединетото Кралство во 2025 година, со што станал третиот најголем поединечен даночен обврзник во земјата; оваа сума е еднаква на вкупните даночни обврски на 21.000 просечни британски домаќинства.
Ако побарате мислење од кој било член на огромната лондонска мрежа од даночни советници, менаџери за управување со имот и агенти за недвижности, ќе ја слушнете истата поплака: обемот на работа опаѓа бидејќи богатите луѓе од целиот свет си заминуваат.
Погоден е и пазарот на луксузни недвижности во Лондон. Додека цените на врвните станбени имоти во градови како Шангај, Париз, Сингапур и Пекинг пораснале во просек за 22 отсто во изминатите 10 години, а оние во Мадрид и Дубаи скокнале за дури 80 отсто, цените на таквите имоти во Лондон забележале пад од околу 11 отсто во истиот период, според податоците на „Савилс“ (Savills), една од најголемите британски компании за недвижности.
Британската влада одбива да покаже загриженост. „Обединетото Кралство е одлично место за живеење, како и за основање и развивање бизнис“, неодамна изјави министерот за труд и пензии, Пет Мекфаден.
ПРИВИЛЕГИИТЕ КОИ ПОВЕЌЕ ГИ НЕМА
Британија нудеше низа клучни предности за исклучително богатите. Земјата се одликуваше со политичка стабилност и докажана практика не само на почитување на приватната сопственост, туку и на постоење правен систем што ревносно ги штитеше и спроведуваше сопственичките права.
Законите за приватност во Британија, исто така, им овозможуваа на ултра-богатите да го сокријат својот статус од љубопитните погледи. Сè до денес, речиси е невозможно да се утврдат крајните корисници на недвижности во Лондон без посебен судски налог и обемна, скапа истрага.
Тука беше и поволниот даночен режим, вклучувајќи го и познатиот статус на лице без постојано место на живеење во земјата (т.н. статус „non-dom“), кој им овозможуваше на лицата со престој во Обединетото Кралство да плаќаат данок само на парите заработени во Британија, а не и на богатството што го поседуваат надвор од земјата. Ова создаваше можност за значителни – и целосно легални – заштеди.
Повеќето од овие привилегии сега се укинати. Статусот „non-dom“ беше укинат во 2025 година и заменет со многу помалку поволен систем. Даноците на промет на недвижности (т.н. „stamp duty“) драстично се зголемија. Од 2028 година треба да се воведе и „данок на луксузни имоти“ (т.н. „mansion tax“), кој ќе се наплаќа годишно за секој станбен имот со вредност над 2 милиони фунти. Исто така, можно е да се воведе и нов „данок на богатство“ кога актуелната влада ќе ги претстави своите буџетски предлози подоцна во октомври.
Со највисока даночна стапка од 45 отсто на приходите над 125.140 фунти, данок на капитална добивка од 24 отсто и данок на наследство од 40 отсто за имот вреден над 325.000 фунти, не е изненадувачки што Британија повеќе не претставува магнет за богатите.
(Фото: Dronepicr – Own work, CC BY 3.0)
