Аналитика
Србија се согласила да произведува дронови на своја територија со израелскиот воен гигант „Елбит Системс“, компанија која со години е критикувана за нејзината улога во израелските воени операции во Газа и на Западниот Брег, открива заедничка истрага на БИРН и израелскиот „Хаарец“. Зошто официјалните лица молчат за ова и зошто Србија одлучи да даде технички придонес во операцијата што известувачот на Обединетите нации ја нарекува геноцид, се вели во прилогот кој го објави српската телевизија Н1.
Според медиумот, кој деновиве се најде на удар на српските власти откако беше сменет главниот и одговорен уредник на телевизијата, визијата на српскиот претседател за Србија во 2030 година не е само роботи што ги најавуваат неговите говори. Во тоа време, тој објави дека воени дронови ќе се произведуваат и во Србија од крајот на април во соработка со странски партнер, без да навлегува во детали.
„Наскоро ја отвораме првата фабрика за сериозни дронови тука во нашата земја, и кога велам сериозни – многу сериозни, најсериозните во светот“, рече српскиот претседател Александар Вучиќ на 7 март оваа година.
Државните институции молчеа после тоа, но не и истражувачките новинари. БИРН и Хаарец открија дека станува збор за заеднички проект помеѓу државната SDPR и најголемата израелска воена компанија, Elbit Systems, која е критикувана низ целиот свет за нејзината улога во израелските операции низ целиот Блиски Исток, се наведува во извештајот.
Оваа компанија ѝ продаде напредни артилериски системи и беспилотни борбени дронови Hermes 900 на Србија на почетокот на минатата година, во вкупна вредност од 335 милиони долари. Во август беше потпишан уште еден договор, многу повреден.
„Имавме индикација за овој договор, со оглед на тоа што се појави веста дека склучивме договор со „Елбит“ вреден 1,6 милијарди долари, што е огромен договор. Во него се споменуваа различни видови воена опрема и постоеше сомневање дека на крајот ќе има некакво производство. Документацијата и изворите со кои разговаравме само ја потврдија оваа приказна со одредени детали за тоа што во суштина ќе се произведува“, вели новинарот на БИРН, Саша Драгојло.
ДРОНОВИ КОИ СЕЈАТ СМРТ – ОД СРПСКА ФАБРИКА
Бирн и Хаарец пишуваат дека ќе се произведуваат два вида дронови – едниот со краток дострел, а другиот со долг дострел, кои можат да летаат на височини од над шест километри. И тие произведуваат – смрт. Салех од Либан се возел кон дома каде што го чекале осум членови на семејството. Сè додека не паднале израелските бомби.
„Слушнав две експлозии и срцето ми застана. Почувствував дека ги нема. Кога стигнав тука, видов делови од телото на земја… Главата на мојата ќерка беше тука. Мојата сопруга… таму. Болката е неподнослива“, рече Хусеин Салех, татко кој изгуби осум членови на семејството.
Солзи му капат на Салех, а огромни пари капат во џебовите на производителите на оружје. Израелската компанија Елбит е една од двете компании што Обединетите нации ги критикуваат за профитирање од геноцид.
„За израелските компании како Елбит Системс и Израел Аероспејс Индастрис, тековниот геноцид е профитабилен потфат. Зголемувањето од 65 проценти на израелските воени трошоци од 2023 до 2024 година, на 46,5 милијарди долари – една од највисоките по глава на жител во светот – доведе до нагло зголемување на нивната годишна добивка“, се вели во извештајот на ОН.
Елбит ги трие рацете и се надева на можност да заработи повеќе пари, бидејќи клиентите сакаат да знаат дека производот што го купуваат е докажано убиствен.
„Клиентите сакаат да видат дека нешто е тестирано, тестирано во битка. Значи, ние знаеме – соработуваме со меѓународни клиенти и очекуваме побарувачката да расте“, вели Јаков Каган, финансиски директор на Елбит Системс.
Еден партнер во бизнисот на сеење смрт е Србија – и како клиент и како добавувач. И тоа го прави, како што вели известувачот на ОН, без ни најмал срам. „Пред војната, речиси никаква сериозна соработка, по војната, воените злосторства и обвинувањата за геноцид, практично станавме еден од подобрите сојузници на Израел“, вели Драгојло.
Зошто една мала балканска земја се залага за Израел на таков начин и покрај извршените злосторства? Предавач од лондонскиот Кингс колеџ верува дека станува збор за политичко купување на молчењето на Белата куќа.
„Од ноември 2024 година, приоритет од сите приоритети на владејачката коалиција во Србија е како да се преживее и како да се остане на власт. Во овој поглед, тие сè уште се надеваат дека ќе имаат администрација во Вашингтон која нема да коментира за внатрешните случувања во Србија. Очигледно е дека затоа се подготвени да преминат некои граници во случајот со Израел и односите со администрацијата на Трамп што претходно не сакаа да ги преминат“, вели Вук Вуксановиќ, предавач на Одделот за воени студии на Кингс колеџот во Лондон.
Србија, вели тој, досега се надевала дека ќе го постигне ова преку пријателски врски со поранешниот претставник на Трамп, Ричард Гренел. Планот Б беше да се даде комплексот на Генералштабот во центарот на Белград на семејството на американскиот претседател. Гренел остана без работа, а проектот за хотелот Трамп пропадна. Планот Ц остана – воена и политичка соработка со сојузниците на Америка – Израел.
(Фото: Дрон Хермес 900, Ronite, CC BY-SA 4.0)
