Аналитика
Од утре, 10 април, почнува целосна имплементација на новиот систем за влез/излез (EES) за европските земји за граѓани надвор од Европската Унија. На стартот на велигденските празници, кога голем број наши сограѓани ќе се упатат кон соседните држави-членки на ЕУ, земањето на биометриските податоци (податоци од пасош, фотографија од лице, отпечатоци од прсти, датум и место на влез и излез од ЕУ) од секое лице поединечно. Поради ова, царинската контрола неминовно ќе значи и подолги задржувања на граничните премини кон Грција и Бугарија.
Воведувањето на системот за влез и излез (EES) на границите на Европската унија предизвикува долги редици, нервози и значителни застои во патувањата за патниците од Македонија. Иако Европската Унија тврди дека со имплементацијата на ЕЕС системот се зголемува безбедноста, процедурата создава непредвидливи колони на граничниот премин Евзони, што бара од патниците поголема флексибилност и внимателно планирање за време на велигденските празници.
EES, кој постепено почна да функционира од 12 октомври 2025 година, е нов автоматизиран систем за гранична контрола воведен од Европската Унија за регистрација на државјани на трети земји (вклучувајќи ги и носителите на австралиски пасош) кои патуваат во повеќето европски држави за краток престој.
На граничните контролни точки каде што ќе бидат воспоставени системи за електронска регистрација, државјаните на трети земји ќе ги имаат своите податоци за пасошот, биометриските податоци, сликата од лицето и отпечатоците од прсти, како и податоците за влез и излез регистрирани во системот.
Печатењето на пасошите по шестмесечната политичка имплементација што започна во октомври 2025 година официјално треба да престане по 10 април 2026 година.
Затоа, EES ќе се имплементира и ќе работи на сите точки за пасошка контрола на надворешните граници на ЕУ и ќе биде заменет со електронски регистрации во системот.
EES „ќе им помогне на граничните службеници да потврдат дека лицето што го поседува пасошот е она што го претставува и дека неговиот пасош е вистински, а не лажен“, рече Ашита Канко, членка на Европскиот парламент, која беше известувач за EES.
ЌЕ ИМА ЛИ РЕДИЦИ ЗА ВЛЕЗ ВО ГРЦИЈА?
Четирите слободни дена за времетраење на велигденските празници, посебно поради најавените сончеви денови, многу наши сограѓани ќе ги искористат за да престојуваат во Грција покрај море. Дел од оние кои биле претходните викенди кај јужниот сосед на социјалните мрежи споделуваат свои искуства со чекањето на граничниот премин Богородица-Евзони.
Додека едни тврдат дека брзо ја поминале граничната процедура и дека земањето биометриски податоци трае дваесетина секунди, други велат дека чекале и по неколку часа и советуваат да се одбира време на патување надвор од шпицовите, посебно не во утринскиот термин од 6 часот наутро (7 по грчко време), кога се одвива смена на граничните службеници на грчката страна.
„На граница моментално има нов систем на проверки и тоа МНОГУ го успорува процесот. Секој патник се фотографира и се земаат отпечатоци, и на влез и на излез. Во пракса тоа значи дека се чека околу 15 минути по возило, а ако има гужва, лесно може да се претвори во многу подолго чекање. Ние заглавивме прилично и во двата правци, па дефинитивно ова е нешто што треба да го имаш предвид кога го планираш патувањето“, вели една Македонка, која минатиот викенд го поминала во Солун со своето семејство, за порталот Црно-Бело.
ДОЛГИ РЕДИЦИ И ДОЦНЕЊА ПО АЕРОДРОМИТЕ- НОВАТА РЕАЛНОСТ
Европските аеродроми и авиокомпании повторно изразија загриженост за влијанието што имплементацијата на EES ќе го има врз нивното работење, бидејќи транзициската фаза завршува токму на време за периодот на најголемо патување за време на велигденските празници, во време кога меѓународните патувања веќе доживуваат интензивни турбуленции поради војната на Блискиот Исток.
Оливие Јанковец, генерален директор на Европскиот регион на Меѓународниот совет на аеродроми, и Уранија Георгуцаку, извршен директор на „Авиокомпании за Европа“ (A4E), во заедничка изјава забележаа: „Патниците што влегуваат во Шенген зоната веројатно ќе чекаат уште подолго на граничните контроли за време на Велигден, поради тековните оперативни предизвици поврзани со имплементацијата на EES.“
По преминот кон задолжителна регистрација на 50% од државјаните на трети земји на 10 март, најновите податоци собрани од аеродромите низ Европа покажуваат континуирано влошување на времето на чекање на граничните премини.
Времето на чекање сега редовно достигнува до два часа во шпиц, при што некои аеродроми пријавуваат уште подолги редици.
Ова се случува и покрај континуираната употреба од страна на граничните власти на повремено делумно и целосно суспендирање на процедурите EES на повеќето аеродроми во шпиц – мерки што се покажаа како неопходни за намалување на времето на чекање и одржување на оперативниот континуитет.
На самиот старт на целосна имплементација на мерките, аеродромите и авиокомпаниите предупредуваат дека ситуацијата е изложена на ризик од понатамошно влошување.
„Во овој контекст, европските аеродроми и авиокомпании изразуваат сериозна загриженост не само за претстојната летна сезона, туку и за наредните недели. Се очекува комбинацијата од целосни барања за регистрација и намалена оперативна флексибилност да изврши невиден притисок врз операциите за гранична контрола.“
Затоа, аеродромите и авиокомпаниите, меѓу другите, го повторуваат својот повик до Европската комисија и земјите-членки итно да ја одржат можноста за целосно суспендирање на процедурите за EES, бидејќи само делумно суспендирање нема да биде доволно за да се избегнат прекумерни одложувања.
Тие ги повикуваат креаторите на политики и администрациите да не го сметаат времето на чекање од еден час или повеќе на надворешните шенгенски граници како нормално, што ризикува да стане системско и да го поткопа искуството на патниците, како и ефикасноста на европскиот систем за воздушен транспорт.
Аеродромите и авиокомпаниите ја повторуваат својата целосна поддршка за целите на EES за зајакнување на управувањето и безбедноста на границите. Сепак, тие нагласуваат дека неговото спроведување мора да биде оперативно изводливо и не смее да биде на штета на патниците и непреченото работење на аеродромите.
Следната промена во однос на патувањето во европските земји која наскоро следува е профункционирањето на Европскиот систем за информации и авторизација за патување (ETIAS), кој, по повеќекратните одложувања, се очекува да стапи во сила во „последниот квартал од 2026 година“, според официјалната веб-страница на ЕУ. ETIAS е електронски систем – сличен на американскиот ESTA – кој ќе ја заврши безбедносната проверка на посетителите пред да влезат во која било земја во Шенген зоната.
Ј.Д.
