Аналитика
Додека милиони корисници несвесно „го лизгаат палецот по екранот“ до доцна во ноќта, Европската комисија тврди дека токму тој едноставен гест не е случаен, туку внимателно дизајниран механизам што создава зависност. Во прелиминарна одлука донесена во петокот, Брисел оцени дека дизајнот на TikTok ги прекршува правилата на Европскиот закон за дигитални услуги, бидејќи не успева да ги заштити корисниците – особено децата – од ризиците на дигитална зависност.
По двегодишна истрага, Комисијата заклучи дека неколку клучни функции на апликацијата, како бесконечното скролување, автоматското пуштање видеа, агресивните push известувања и исклучително персонализираниот алгоритам за препораки, создаваат средина што ги држи корисниците „залепени“ за екранот. Според регулаторите, овие елементи не само што го поттикнуваат компулсивното однесување, туку го ставаат мозокот во состојба на „автопилот“, каде што времето поминато на апликацијата минува речиси незабележливо.
Комисијата смета дека TikTok не презел разумни и ефективни мерки за да ги ублажи овие ризици, и покрај обврските што ги носи DSA. Особено проблематични, според наодите, се алатките за управување со времето поминато пред екран и родителските контроли. Иако апликацијата нуди дневни лимити и автоматски поставува ограничување од еден час за корисници меѓу 13 и 17 години, известувањата што се појавуваат кога лимитот ќе се достигне се оценети како лесни за игнорирање и практично неефикасни.
Ниту алатката „Семејно спарување“, која треба да им помогне на родителите да поставуваат ограничувања и да следат активности, не ја исполнила својата цел. Според Комисијата, овие контроли бараат дополнително време, техничко знаење и ангажман од родителите, што ги прави недостапни или неупотребливи за многумина.
Дополнителна загриженост предизвикале и честите push известувања, кои, како што беше истакнато, се испраќаат „многу активно“, па дури и во ноќните часови. Комесарката за технологија Хена Виркунен предупреди дека ваквата пракса може сериозно да влијае врз менталната и физичката благосостојба на ранливите корисници.
Доколку прелиминарните наоди бидат потврдени, Комисијата најави дека би можела да побара радикални промени во основниот дизајн на платформата. Тоа би значело постепено исклучување на бесконечното скролување, воведување вистински паузи за време поминато пред екран и значајни корекции во начинот на кој функционира системот за препораки.
TikTok, сепак, остро ги отфрли обвинувањата. Портпарол на компанијата ги нарече наодите „категорично лажни и целосно неосновани“, најавувајќи дека ќе бидат оспорени преку сите расположливи правни и регулаторни средства. Компанијата тврди дека не постои универзален пристап за регулирање на времето пред екран и дека корисниците веќе имаат на располагање бројни алатки, како функции за време на спиење и „мисии за благосостојба“, кои ги охрабруваат да направат пауза.
Истрагата формално започна во 2024 година и сè уште е во тек. Во оваа фаза нема изречени санкции, но доколку Комисијата на крајот утврди прекршување на DSA, TikTok би можел да се соочи со казна до 6 проценти од својот глобален годишен промет, како и со задолжителни промени во начинот на кој функционира платформата. За апликација што живее од вниманието на корисниците, тоа би можело да значи најголемиот предизвик досега.
(Фото: Unsplash)
