Аналитика
Се зголемува бројот на граѓаните во земјава кои не се задоволуваат само со основното ниво на факултетско образование. Минатата година 2.100 лица стекнале научни звања. Статистиката забележала 1.855 магистри и специјалисти и 245 доктори на науки. Паралелно со тоа, се менуваат и состојбите во евиденцијата на АВРМ. На листата има 535 магистри и 22 доктори на науки.
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат умерен раст кај магистерските студии од 0,5 насто. Годишното движење е поголемо кај стекнатите докторските титули, за 14 насто, што е одраз на засилен интерес за повисокото научно образование.
Со звањето магистер лани се здобиле 1.558 лица или (84 %), додека специјалистите се 297 (16 %). Во оваа структура значајно е учеството на жените со 61,2 отсто од вкупниот број магистри.
Од аспект на научните области, најголемиот дел од нив имаат афинитети кон бизнисот, администрацијата и правото, каде што се одбранети 497 магистерски трудови или 31,9 отсто од вкупниот број. Следуваат инженерството, производството и градежништвото со 256 магистри (16,4 %), како и општествените науки со 238 (15,3 %). Во здравството и социјалната заштита има 82 магистри, но дури 166 специјалисти, што ја прави оваа област доминантна кај специјалистичките студии.
Родовиот баланс е во корист на жените. Конкретно, машките преовладуваат само во доменот на ИКТ – од 81 лице што го оформиле тој степен на образование, 46 се мажи; и на услугите – 53 од 81 со титулата магистер.
Кај докторите на науки, од 245 лица што се стекнале со ова звање, 147 се жени (60 %), а 98 мажи. Најголем дел од докторските дисертации се во здравството и социјалната заштита – 62 лица или 25,3 отсто. Според сферата на интерес следуваат бизнис, администрација и право со 36 доктори (14,7 %), инженерство со 31 (12,7 %) и уметност и хуманистички науки со 30 доктори (12,2 %). Општествените науки добиле 25 доктори (10,2 %), додека останатите области имаат помала застапеност.
И овде е забележлива женската доминација во повеќето области. Особено во здравството, каде што звањето го стекнале 45 од 62 доктори на науки и во бизнисот и правото (24 од 36). За информатичко-комуникациските технологии, пак, поголем е машкиот интерес. Од шест одбранети докторати, пет се со потпис на маж.
Работни места нема за сите магистри и доктори на наука. Евиденцијата на Агенцијата за вработување покажува дека на крајот од 2025 година, во потрага по работа биле 535 невработени магистри, од кои 321 жена и 214 мажи.
Сепак, сликата станува малку пооптимистичка кога ќе се направи споредба со состојбата од 2024 година. Тогаш имало 564 невработени магистри (217 мажи и 347 жени). Или, бројот на невработени магистри е намален за 5,1 отсто. Притоа, падот е поизразен кај жените (-7,5 %), отколку кај мажите (-1,4 %).
Сепак, тоа не е случај кај докторите на наука. Во овој сегмент годишната промена е плус 10 насто. Ако во 2024 година имало 20 доктори на науки (9 мажи и 11 жени), на крајот од минатата година биле регистрирани 22 доктори на науки – 12 мажи и 10 жени. Растот го носат мажите (+33,3 %). Кај женските доктори на науки има намалување од 9,1 отсто. Во меѓувреме, или се вработиле или се иселиле.
(Фото: Freepik)
