Аналитика
Вештачката интелигенција го преобликува пазарот на трудот, а едно од најважните боишта е работата на почетно ниво. Бидејќи алатките за генеративна вештачка интелигенција стануваат поспособни и пораспространети, компаниите преиспитуваат како вработуваат и кои задачи ги извршуваат помладите вработени. Но, влијанието е нееднакво и комплексно – и не е едноставна приказна за тоа дека ќе има масовна загуба на работни места, пишува Фајненшл Тајмс во уредничката колумна “ Не плашете се од АИ апокалипсата”.
Вештачката интелигенција брзо го менува начинот на кој работат компаниите, а една од најголемите неизвесности се однесува на работните места на почетно ниво. Бидејќи алатките за генеративни вештачки интелигенции стануваат способни да извршуваат задачи што некогаш им се доделени на помладите вработени, работодавците ја преиспитуваат улогата на работниците на почетокот на кариерата во современите организации. Резултатот не е моментален колапс на вработувањето на почетно ниво, туку структурна промена што би можела да го преобликува начинот на кој младите луѓе ги започнуваат своите кариери.
Во Давос, директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, изјави дека технологијата ќе ги погоди пазарите на трудот како „цунами“. Градоначалникот на Лондон, Садик Кан, минатиот месец предупреди за „нова ера на масовна невработеност“.
Сегашната состојба на пазарот на трудот во развиените економии ја зголемува зголемената вознемиреност. Невработеноста се зголемува, работните места на почетно ниво се сè потешки за наоѓање, а компаниите пријавуваат голем број технолошки отпуштања. Ова посеебно важи за САД, каде примената на вештачката интелигенција во повеќе индустрии отишла најдалеку.
Но, ако зумираме, таа проценка се распаѓа. Можеме да видиме дека падот на слободните работни места претходи на објавувањето на големиот јазичен модел (LLM) на OpenAI. Наместо тоа, падот на огласите за работа се совпаѓа со периодот во кој Федералните резерви ја закочија американската економија со зголемување на каматните стапки за 5 процентни поени.
Уште повеќе, поради постпандемискиот пораст на отворените работни места и вработувањето, последователното намалување се чини дека одразува нормализација.
Овие широки трендови во вработувањето и зголемувањето на каматните стапки на централните банки важат во многу земји од Г7 во истиот период.
Традиционално, улогите на почетно ниво служеле како терен за обука, дозволувајќи им на дипломираните студенти да учат преку извршување рутински задачи пред да преминат на посложени одговорности. Многу од тие задачи – изготвување основни документи, подготовка на извештаи, анализа на податоци или спроведување почетно истражување – сега сè повеќе се извршуваат од системи за вештачка интелигенција. Ова ги натера некои компании да се запрашаат дали сè уште им е потребен голем број помлад персонал, особено кога алатките за вештачка интелигенција можат да испорачаат побрзи и поевтини резултати.
Сепак, заканата лежи помалку во самата вештачка интелигенција, а повеќе во тоа како фирмите избираат да ја применат. Работните места на почетно ниво изградени речиси целосно околу повторувачка или механичка работа се најизложени. Спротивно на тоа, улогите што комбинираат технички задачи со проценка, комуникација и контекстуално разбирање остануваат многу поотпорни. Во овие случаи, вештачката интелигенција може да дејствува како подобрувач на продуктивноста, дозволувајќи им на помладите вработени да учат побрзо и да придонесуваат позначајно, наместо директно да ги заменуваат.
Практиките на вработување веќе се менуваат. Некои фирми го намалуваат бројот на работни места кои традиционално биле за почетници и наместо тоа се фокусираат на кандидати кои можат ефикасно да работат заедно со вештачката интелигенција од првиот ден. Други ги редизајнираат позициите на почетокот на кариерата, така што вештачката интелигенција се справува со рутинските работи, додека луѓето се фокусираат на толкување на резултатите, управување со засегнатите страни и донесување одлуки. Овој пристап зачувува можности за младите работници да стекнат искуство.
Влоговите одат подалеку од индивидуалните компании. Работните места на почетно ниво играат клучна улога во градењето на идните таленти и лидерство. Доколку фирмите целосно ги елиминираат овие улоги во потрага по краткорочна ефикасност, тие ризикуваат да ги ослабат своите долгорочни таленти. Без структурирани можности за младите работници да учат, организациите може да се помачат во иднина да најдат искусен персонал кој ги разбира нивните системи, култура и деловна логика.
Поширокото економско прашање е како општествата обезбедуваат новите генерации сè уште да можат да влезат на пазарот на трудот и да развијат вештини во средина преполна со вештачка интелигенција. Загриженоста не е дека вештачката интелигенција ќе ги уништи сите работни места на почетно ниво, туку дека би можела да го уништи најдолното ниво на кариерната скала ако компаниите не успеат внимателно да се прилагодат.
Што се смени: Компаниите ставаат помал акцент на рутинските работни задачи – повторувачките работи сè повеќе се извршуваат од системи со вештачка интелигенција или работни процеси подобрени со вештачка интелигенција, додека почетничките позиции што остануваат често се оние што бараат човечко толкување или надзор на резултатите од вештачката интелигенција.
Некои фирми целосно го прескокнуваат пониското ниво, претпочитајќи кандидати со искуство кои можат веднаш да додадат вредност во средина подобрена со вештачка интелигенција.
Влоговите одат подалеку од индивидуалните компании. Работните места на почетно ниво играат клучна улога во градењето на идните таленти и лидерство. Доколку фирмите целосно ги елиминираат овие улоги во потрага по краткорочна ефикасност, тие ризикуваат да ги ослабат своите долгорочни шанси за таленти. Без структурирани можности за учење за младите работници, организациите може да се мачат во иднина да најдат искусен персонал кој ги разбира нивните системи, култура и деловна логика, оценува Економист.
Поширокото економско прашање е како општествата обезбедуваат новите генерации сè уште да можат да влезат на пазарот на трудот и да развијат вештини во средина преполна со вештачка интелигенција. Загриженоста не е дека вештачката интелигенција ќе ги уништи сите работни места на почетно ниво, туку дека би можела да го уништи најдолното ниво на кариерната скала ако компаниите не успеат внимателно да се прилагодат.
(Фото: Senado Federal)
