Аналитика
Европскиот парламент и Советот постигнаа договор за Царинскиот законик на ЕУ, кој ги заострува правилата за е-трговија.
Еден од најреволуционерните принципи е дека онлајн платформите за малопродажба кои испраќаат пакети директно до потрошувачите од ЕУ може да се третираат како увозници, што предизвикува царински давачки.
Со порастот на е-трговијата и успехот на кинеските платформи како што се Shein, Temu и AliExpress, европските земји мораа да ја преиспитаат својата царинска унија. По последниот состанок, Европскиот парламент и земјите-членки постигнаа договор во четврток, 26 март, за тоа како да се справат со 12-те милиони мали пакети што пристигнуваат секој ден во Европската Унија и кои во голема мера избегнуваат инспекција.
Според неформалниот договор, кој сега мора да биде одобрен од пленарната седница и министрите, ќе има нова такса за ракување „за секоја ставка што влегува во ЕУ од земји кои не се членки на ЕУ и е испратена директно до потрошувачите од ЕУ“. Таа не се нарекува давачка; европските законодавци ја нарекуваат „нова такса за ракување“ дизајнирана да „ги покрие дополнителните трошоци за ракување со сè поголем број индивидуални пакети“.
Европската комисија ќе го утврди нивото на таксата и ќе ја преиспитува на секои две години. Земјите-членки ќе почнат да ја собираат штом потребниот систем за информатичка технологија (ИТ) ќе стане оперативен, а во секој случај, најдоцна до 1 ноември 2026 година.
Во пракса, Амазон ќе мора да плати за испорака на пакети. И иако официјално не се споменуваат имиња, оние кои зборуваат посочуваат на кинеските оператори. „Со оваа реформа, ќе ги направиме платформите како што се Тему и Шеин одговорни увозници на стоките што им ги продаваат на нашите потрошувачи“, наведува Жанет Балжу, портпаролка на Европската либерална група (RE). Затоа, мерката отворено се претставува како антикинеска, со оглед на поплаките на ЕУ за производите што се продаваат на овие платформи.
Неизбежно, мерките ги погодуваат и Алибаба и АлиЕкспрес, но принципот важи и за други брендови за онлајн купување, вклучувајќи го и Амазон. Сепак, Европската комисија проценува дека 5,9 милијарди артикли со ниска вредност ќе влезат во ЕУ до 2025 година во пакети испратени директно до потрошувачите, од кои над 90 проценти ќе доаѓаат од Кина.
Новиот закон има четири основни столба: трговците со е-трговија ќе бидат одговорни за стоките што ги испраќаат до потрошувачите, нова давачка ќе ги покрие зголемените трошоци за обработка за нашата царина, централен царински орган на ЕУ и центар за податоци на ЕУ ќе обезбеди интегриран преглед во реално време на протокот на стоки. Платформите кои структурно не ги почитуваат нашите правила ќе се соочат со парична казна. Систематското и постојано непочитување ќе доведе до построги казни до 6% од годишниот увоз и суспензија на онлајн платформа за е-трговија.
Целта, објасни холандскиот член на Европскиот парламент Дирк Готинк (Европска народна партија, ЕПП, десно), е да се воспостави „внатрешен пазар кој повеќе нема да ги остава платформите како што се Тему, Шеин и АлиЕкспрес недопрени, додека на европскиот пазар става огромни количини на несоодветна стока и неправедно се натпреварува со нашите бизниси“.
„Европскиот парламент и Советот постигнаа историски договор за најзначајната реформа на европското царинско законодавство од 1968 година. Новите правила се однесуваат на експлозивниот раст на е-трговијата: минатата година, 5,8 милијарди пакети со ниска вредност влегоа во ЕУ“, вели европратеникот Готинк, преговарач на Парламентот за овој закон.
Групата на ЕНП е најголемата политичка група во Европскиот парламент со 185 членови од сите земји-членки на ЕУ.
УНИЈАТА ПРЕПЛАВЕНА СО ЕВТИНИ КИНЕСКИ ПРОИЗВОДИ
Царинските службеници се целосно преоптоварени од обемот на пакети: Во 2024 година, во ЕУ беа увезени 4,6 милијарди мали пакети во вредност помала од 150 евра – 91% од нив од Кина – во споредба со 1,4 милијарди во 2022 година. Не можејќи да го следат темпото, царинските службеници дозволија влез на секакви производи, од кои многу не ги исполнуваат европските стандарди и може да бидат опасни. Истрагата на Генералниот директорат за политика на конкуренција, потрошувачки прашања и контрола на измами (DGCCRF) во 2024 година покажа дека повеќе од 60% од играчките инспектирани на странски платформи претставуваат голем ризик, во споредба со само 8% за традиционалните трговци на мало.
Реформата на Царинскиот законик на ЕУ е дел од поширок план за прилагодување на Европската Унија кон променливата реалност. Договорот меѓу Парламентот и Советот го надополнува ограничувањето усвоено во декември 2025 година за пратки во вредност помала од 150 евра: од 1 јули 2026 година, низ цела ЕУ ќе се применува царина од 3 евра за секој производ купен преку интернет и пристигнува од земји кои не се членки на ЕУ. Понатаму, истиот договор, кој ги третира платформите како увозници, ја предвидува улогата на новиот Царински орган во Лил (Франција), кој ќе биде одговорен за координирање на спроведувањето на новите правила за е-трговија.
Реформата предвидува нов царински центар кој ќе го управува новиот Царински орган на ЕУ (EUCA). Тој ќе биде достапен за опционална употреба до 2031 година и ќе стане задолжителен до 2034 година. Центарот за податоци ќе замени најмалку 111 софтверски системи што ги користи царината во моментов. Ова ќе ги направи царинските процедури полесни и побрзи и ќе овозможи поефикасна анализа на ризик и царинска соработка. Комесарот за трговија, Марош Шефчовиќ, го поздравува политичкиот исход за сигналот против фрагментација што го испраќа: „Оваа реформа е трансформативен чекор кон поунифициран и модерен царински систем во ЕУ, каде што царинската унија на ЕУ дејствува како една целина“. Поради оваа причина, „договорот означува клучен момент, отворајќи ново поглавје за нашата Царинска унија“.
Групата на ЕНП го поздравува позитивниот исход од вечервашните преговори меѓу Европскиот парламент и земјите-членки за реформата на Царинскиот законик на ЕУ.
(Фото: Grzegorz W. Tężycki – Self-photographed, CC BY-SA 4.0)
