Аналитика
По неколкудневни тензии и сериозни застои во меѓународниот товарен сообраќај, македонските камионџии синоќа ставија крај на блокадите на граничните премини, откако Европската Унија најави нова, пофлексибилна визна стратегија за професионалните возачи. Одлуката беше донесена по официјалната потврда дека Европската комисија ќе подготви посебен режим што треба да го надмине ограничувањето од 90 дена престој во рок од 180 дена во Шенген зоната, правило кое со години претставува сериозен проблем за возачите од земјите надвор од ЕУ.
Од здружението „Макам-транс“ соопштија дека токму ваквата најава била клучниот услов за прекин на протестот, додавајќи дека блокадите ќе бидат укинати на сите товарни делови од граничните премини со Грција, Бугарија, Албанија и Косово. Со тоа, од 20 часот повторно се нормализира протокот на камиони на Деве Баир, Богородица, Блаце, Ќафасан, Меџитлија и останатите премини, што донесе олеснување и за домашните превозници и за компаниите кои зависат од извоз и увоз.
Слична одлука донесоа и возачите од Црна Гора, кои претходно ја укинаа блокадата на пристаништето Бар, оценувајќи дека новата стратегија на ЕУ претставува чекор напред и основа за конечно системско решение. Сепак, и покрај ваквите сигнали, протестите не завршија во целиот регион.
Превозниците од Србија и Босна и Херцеговина продолжуваат со блокадите на товарните терминали, особено на клучните гранични премини долж коридорот што ја поврзува Европската Унија со Турција и Блискиот Исток. На преминот Батровци, меѓу Србија и Хрватска, колоната камиони се протега на повеќе од еден километар, целосно блокирајќи го пристапот до карго зоната. Организаторите на протестите сметаат дека најавите од Брисел сè уште не ги решаваат суштинските проблеми и дека недостасуваат конкретни и обврзувачки решенија.
Претставници на превозниците од Босна и Херцеговина побараа итни средби со највисоките државни функционери, со цел преку институциите да се изврши дополнителен притисок врз Европската унија. Тие инсистираат на заеднички регионален настап, оценувајќи дека само така може да се обезбеди долгорочно и применливо решение за сите професионални возачи од Западен Балкан.
Во меѓувреме, економските последици од блокадите стануваат сè поочигледни. Според податоците од Стопанската комора на Србија, блокиран е дури 93 проценти од извозот на четири земји од регионот, а дневната штета се проценува на околу 92 милиони евра. Дополнително, погодени се и бројни компании со седиште во ЕУ кои работат во регионот или извезуваат кон Балканот, со дневни казни што достигнуваат и до 50.000 евра по фирма поради неисполнети договорни обврски.
Новата визна стратегија на Европската Унија, усвоена во четвртокот, предвидува воведување на специфични правила за продолжен краток престој за високо мобилни професии, меѓу кои се и камионските возачи. Иако не станува збор за автоматско укинување на постојните ограничувања, од Брисел најавуваат посебен режим со строга контрола, кој би им овозможил на возачите да работат без страв од депортација или забрана за влез.
Протестите што започнаа на 26 јануари успеаја да го свртат вниманието на европските институции кон проблемите на професионалните возачи од земјите надвор од Шенген зоната. Додека дел од регионот веќе се враќа во нормален режим, останува отворено прашањето дали најавените мерки ќе бидат доволни за целосно смирување на состојбата и за воспоставување стабилен и праведен систем за илјадниците возачи кои секојдневно ја движат европската економија.
(Фото: Unsplash)
