Аналитика
Развивачите на првиот виртуелен министер за вештачка интелигенција во Албанија, создаден за следење на корупцијата, беа обвинети за корупција. Албанија беше првата земја што создаде алатка со вештачка интелигенција за борба против корупцијата, меѓутоа, раководните лица на државната агенција што ja разви виртуелната министерка Диела сега се обвинети за корупција, објави „Њујорк тајмс“.
Албанија, која активно се стреми кон членство во Европската унија, одлучи да ја надмудри корупцијата со помош на технологијата. Премиерот Еди Рама минатата година му ја претстави на светот Диела – првата дигитална министерка создадена од вештачка интелигенција. Аватарот облечен во национална носија требаше да ја направи транспарентна распределбата на владини договори за тендери, со образложение дека вештачката интелигенција „нема лични интереси, роднини и никогаш не се заморува“.
Албанскиот министер генериран од вештачка интелигенција зборуваше за време на парламентарната седница посветена на гласањето за новата албанска влада, во Тирана, на 18 септември 2025 година.
Облечена во традиционална носија и со широка насмевка, Диела требаше да биде лицето на борбата на албанската влада против корупцијата. Симбол на посветеноста на Тирана во борбата против овој сериозен општествен проблем.
Сепак, иновативната идила заврши со гласен скандал.
На 16 декември, албанското Специјално обвинителство за борба против корупција и организиран криминал објави дека поднело обвиненија против осум албански државјани, вклучувајќи ја директорката на Националната агенција за информатичко општество и нејзиниот заменик. Оваа институција, која управува со дигиталната инфраструктура на владата, надгледува значителен број јавни онлајн системи во Албанија, вклучувајќи ја и познатата министерка генерирана од вештачка интелигенција, Диела.
Според изјавата на обвинителот, се верува дека осомничените се поврзани со „структурирана криминална група“ одговорна за манипулации и заплашување при доделување јавни договори. Опсегот на обвиненија е широк, вклучувајќи „кршење на принципот на еднаков третман на учесниците во јавни тендери или аукции“, „нелојална конкуренција преку насилство“, како и „незаконско лишување од слобода“.
Додека дигиталната министерка проповедаше чесност од парламентарните екрани, нејзините создавачи, според истрагата, биле ангажирани токму во она против кое Диела требаше да се бори.
Овој скандал ја доведе во опасност валидноста на владиниот експеримент: експертите сега се прашуваат дали корумпираните инвеститори можеле да ги изменат алгоритмите на Диела од самиот почеток за да дозволат сомнителните договори да се протнат.
Премиерот Еди Рама останува оптимист, наведувајќи дека самиот факт за откривањето на инвеститорите сведочи за успехот на антикорупциската реформа, дури и ако таа започнува со апсењата на оние што го напишале антикорупцискиот законик.
„Мора да почекаме и да видиме“, рече премиерот Еди Рама, како што објави The New York Times, додавајќи: „Во исто време, мора да бидеме свесни дека оваа институција мора да ја гарантира не само својата независност, туку и својот професионализам“.
