Аналитика
Глобалната економија влегува во 2026 година со поголема отпорност отколку што се очекуваше во изминатите неколку години, но и со јасно видливи структурни предизвици кои ќе го обликуваат растот, пазарите на труд и политиките на владите. Според анализите на „Голдман Сакс Рисрч“, светскиот бруто-домашен производ во 2026 година се очекува да порасне за околу 2,8%, што е над тековните консензусни прогнози. Овој раст се оценува како „стабилен“, но не и рамномерно распределен меѓу регионите, што дополнително ја нагласува економската фрагментација која станува трајна карактеристика на постпандемискиот свет.
САД остануваат најголемиот извор на оптимизам меѓу развиените економии. Американската економија се очекува да забрза и да оствари раст од околу 2,6%, поттикната од намалувањето на даноците, олеснетите финансиски услови и послабото од очекуваното влијание на царините. Даночните олеснувања ќе обезбедат дополнителен расположлив доход за домаќинствата, што ќе ја поддржи приватната потрошувачка, особено во првата половина од годината. Истовремено, закрепнувањето по привремените фискални и институционални блокади ќе даде дополнителен импулс. Сепак, силниот раст не е придружен со ист интензитет на вработување. Пазарот на труд покажува знаци на стагнација, делумно поради наглиот пад на имиграцијата и забавувањето на растот на работната сила, што ја отвора дебатата за долгорочните капацитети на американската економија.
Кинеската економија во 2026 година нуди мешана слика. Од една страна, производствениот сектор продолжува да расте со висока динамика, поддржан од конкурентноста на кинеските компании и нивната способност да извезуваат производи со сè повисок квалитет по пониски цени, дури и во услови на високи царини и геополитички тензии. Од друга страна, домашната побарувачка останува слаба, особено поради длабоката и продолжена криза на пазарот на недвижности, која и понатаму ќе одзема значаен дел од потенцијалниот раст. Оваа комбинација води кон зголемување на кинескиот суфицит на тековната сметка, кој во наредните години може да достигне историски високи нивоа и да изврши притисок врз економиите што директно се натпреваруваат со Кина, особено во Европа.
Еврозоната, и покрај структурните слабости како што се демографскиот пад, високите енергетски трошоци и засилената конкуренција од Азија, се очекува да оствари раст од околу 1,3% во 2026 година. Германија би требало да има корист од зголемените фискални трошоци и јавни инвестиции, додека јужните европски економии, особено Шпанија, продолжуваат да покажуваат солидна динамика благодарение на силната приватна потрошувачка и постепената трансформација кон услуги со повисока додадена вредност. Сепак, растот во еврозоната останува кревок и силно зависен од фискалната политика, а финансиската состојба на некои земји, како Франција, претставува извор на потенцијална нестабилност.
Инфлацијата во 2026 година се очекува да продолжи да се намалува во повеќето развиени економии и да се приближи до целните нивоа на централните банки. Забавувањето на растот на платите, особено во САД и Велика Британија, игра клучна улога во овој процес. Со слабеењето на инфлаторните притисоци, централните банки се очекува да продолжат со постепено намалување на каматните стапки. Федералните резерви на САД, според прогнозите, би можеле да ја намалат основната каматна стапка до опсег од 3 до 3,25%, додека сличен тренд се очекува и во Велика Британија и Норвешка. Европската централна банка, пак, веројатно ќе заземе повнимателен пристап и ќе ги задржи стапките стабилни подолго време.
Пошироката слика за 2026 година е обележана од длабоки геоекономски промени. Процесот на глобализација продолжува да се преуредува кон посилна поделба на економски блокови, каде што трговијата и финансиите сè повеќе се користат како инструменти на политиката. Оваа фрагментација носи загуби во потенцијалниот раст, но истовремено отвора простор за нов бран инвестиции, особено поврзани со вештачката интелигенција. Огромните вложувања во технологија, инфраструктура и центри за податоци веќе даваат краткорочен поттик на економската активност, но клучното прашање останува дали тие ќе донесат трајни придобивки во продуктивноста и животниот стандард.
Во исто време, многу земји влегуваат во 2026 година со ограничен фискален простор и зголемен јавен долг, што ја отежнува способноста за справување со идни шокови. Комбинацијата од демографско стареење, зголемени потреби за одбранбени и енергетски инвестиции и политичка нестабилност ја прави следната година период на транзиција, во кој економската отпорност повторно ќе биде ставена на тест. Светската економија се движи меѓу стар поредок кој постепено исчезнува и нов кој сè уште не е целосно оформен, а успехот во 2026 година ќе зависи од способноста на државите и пазарите да се прилагодат на оваа нова, покомплексна реалност.
(Фото: Unsplash)
