Аналитика
Глобалниот енергетски пазар се соочува со нов силен потрес откако неколку клучни производители на нафта од Блискиот Исток почнаа значително да го намалуваат производството, како последица на речиси целосната блокада на Ормускиот теснец – еден од најважните транспортни коридори за светската нафта.
Саудиска Арабија, најголемиот извозник на нафта во светот, веќе започнала со намалување на производството, следејќи ги сличните чекори на Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Ирак. Причината е брзото полнење на складиштата за нафта, бидејќи извозот е сериозно ограничен поради воените тензии и нарушениот поморски сообраќај во регионот.
Саудиска Арабија го намалила производството за околу два до два и пол милиони барели дневно, додека Обединетите Арапски Емирати го редуцирале своето производство за меѓу 500.000 и 800.000 барели дневно. Кувајт исто така го намалил производството за околу половина милион барели дневно, а Ирак се соочува со уште подраматичен пад – од околу 2,7 до 2,9 милиони барели дневно.
Клучната причина за ваквата ситуација е блокадата на Ормускиот теснец – стратегиска точка низ која минува околу една петтина од светската трговија со нафта. Поради заканите и воените активности поврзани со конфликтот со Иран, транзитот низ теснецот е значително ограничен, што го отежнува извозот од земјите од Персискиот Залив.
Како резултат на тоа, складиштата за нафта во регионот брзо се полнат, што ги принудува производителите да го намалат производството за да избегнат целосно затворање на нафтените полиња. Аналитичарите посочуваат дека Саудиска Арабија можела подолго да го одложи ваквиот чекор благодарение на поголемиот капацитет за складирање, но и таму намалувањата веќе започнале.
Во Обединетите Арапски Емирати, националната компанија „Аднок“ соопшти дека управува со производството на офшор-полињата за да се справи со ограничувањата во складирањето, при што дел од извозот се пренасочува преку алтернативни маршрути, како нафтоводот до пристаништето Фуџаира, со цел да се избегне Ормускиот теснец.
Ирак, пак, е меѓу најпогодените, бидејќи поголемиот дел од неговиот извоз се реализира преку јужните пристаништа кои зависат од овој морски премин. Поради тоа, производството во земјата е намалено за околу 60 проценти.
Во меѓувреме, енергетската криза дополнително се продлабочува и на пазарот на природен гас. Компанијата „Катар Енерџи“ привремено ги запре операциите со течен природен гас, што влијае на околу 20 проценти од глобалното снабдување, дополнително зголемувајќи ги турбуленциите на енергетските пазари.
Наглото намалување на понудата веќе се одразува и на финансиските пазари. Цената на нафтата од типот „Брент“ во еден момент се приближи до 120 долари за барел, со дневен раст од околу 15 проценти. Истовремено, инвеститорите реагираа со зголемена претпазливост – приносите на американските државни обврзници пораснаа, додека фјучерсите на берзанските индекси забележаа пад.
Експертите предупредуваат дека доколку конфликтот продолжи и транзитот низ Ормускиот теснец остане ограничен, светскиот енергетски пазар би можел да се соочи со долгорочни нарушувања на понудата, што би имало сериозни последици врз инфлацијата, економскиот раст и стабилноста на глобалната економија.
(Фото: Unsplash)
