Аналитика
Користејќи радар што продира во земјата, роверот Персеверанс на НАСА откри подземни остатоци од древна речна делта на Марс, што е еден од најстарите докази досега добиени, кои покажуваат како водата некогаш течела на површината на планетарниот сосед на Земјата.
Истражувачите велат дека роверот со шест тркала открил геолошки карактеристики до 35 метри под земја, додека минувал 6,1 км терен во кратерот Језеро, област на северната хемисфера на Марс за која се верува дека одамна била поплавена со вода и дом на древен езерски басен.
Како што пренесува NDTV, Персеверанс идентификувал слоевити седименти и еродирани површини што укажуваат на делтна средина, голем нанос од седимент во облик на вентилатор формиран на местото каде што реката влегува во поголемо водно тело како езеро. Тие процениле дека сега закопаната делта датира од пред околу 3,7 до 4,2 милијарди години. Марс, како и Земјата, се формирал пред околу 4,5 милијарди години, што значи дека оваа делта постоела релативно рано во својата историја.
Истражувачите рекоа дека оваа делта претходи на слична блиска површинска карактеристика наречена Западна Делта, која датира од пред околу 3,5 до 3,7 милијарди години.
Инструментот RIMFAX на роверот испраќа радарски импулси надолу и ги снима импулсите што се одбиваат од подземните карактеристики, овозможувајќи тродимензионално мапирање на подземјето. Новите откритија се базираат на најдлабоките податоци собрани до денес од RIMFAX, добиени од септември 2023 до февруари 2024 година во период од 250 марсовски дена.
Бидејќи водата се смета за клучна за можноста за живот на Марс во минатото, растечките докази за неговото влажно минато се од особен интерес. Марс, сега ладен и пуст, одамна поседувал погуста атмосфера и потопла клима, што овозможувало течна вода на неговата површина.
„Од карактеристиките мапирани од RIMFAX, веруваме дека кратерот Језеро бил домаќин на древна средина богата со вода, способна за зачувување на биолошките потписи што постоеле пред формирањето на Западната делта на Језеро“, рече планетарниот научник од UCLA, Емили Кардарели, член на научниот тим Perseverance и главен автор на истражувањето објавено во среда во списанието Science Advances.
Био-потпис се однесува на хемиски или физички докази што укажуваат на минат или сегашен живот.
На Земјата, речните делти се места што концентрираат седименти и создаваат ниши поволни за микробен живот.
Научниците минатата година објавија дека примерок од карпа добиен од Perseverance во кратерот Језеро содржел потенцијален биолошки потпис што укажува на древен микробен живот, иако минералите во примерокот можат да се формираат и преку небиолошки процеси. Карпата датира од пред приближно 3,2 до 3,8 милијарди години.
Perseverance од 2021 година го истражува кратерот Језеро. Научниците веруваат дека речните канали се прелеале преку ѕидот на кратерот и создале езеро.
„Многу е возбудливо што RIMFAX успеа да обезбеди толку детален преглед на овие наслаги и со тоа да помогне во решавањето на загатката за нивното потекло“, вели за новите наоди планетарниот научник од UCLA и коавтор на студијата, Дејвид Пејџ, исто така член на научниот тим за роверот Perseverance. „Ова дополнително ја зацврстува идејата дека радарот што продира во земјата е навистина исклучително вредна нова алатка за проучување на планетарната геологија“.
Кинеските научници минатата година изјавија дека радарот што продира во земјата, користен од кинескиот ровер Zhurong, открил подземни докази за она што изгледа како песочни плажи од брегот на океанот што можеби постоел на северните рамнини на Марс.
„Со текот на времето, гледаме сè повеќе докази за течна вода на површината на Марс на различни места за слетување на роверот, области низ кои сме поминале, како и од орбитални снимки. Видовме канали каде што можеби течела вода, кратерски езера каде што некогаш се собирала вода и делтаични седименти депонирани како карпести изданоци, а сега како закопани остатоци, со овој (истражувачки) труд“, рече Кардарели.
„Марс е разновиден, а секоја мисија на ровер открива уште еден дел од неговото мистериозно минато и раниот развој на нашиот карпест сосед“, рече Кардарели.
(Фото: првата откриена речна делта на Марс, 2022, NASA/JPL-Caltech)
